အမေရိကန်တို့၏ နိုင်ငံရေးအနှစ်သာရ ( လွတ်လပ်ရေးကြေညာခြင်း နှစ် ၂၅၀ ပြည့် )

 အမေရိကန်တို့၏ နိုင်ငံရေးအနှစ်သာရ

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ လွတ်လပ်ရေးကြေညာခြင်း နှစ် ၂၅၀ ပြည့်မြောက်သည့် ဤသမိုင်းဝင်ကာလသမယတွင်၊ အမေရိကန်တို့၏ ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ခိုင်မာစေခဲ့သည့် "ဘာသာရေးနှင့် နိုင်ငံရေးကို ခွဲခြားထားခြင်း" (Secularism) အကြောင်းကို ပြန်ပြောင်းဆင်ခြင်ခြင်းသည် အလွန်ပင် အဓိပ္ပာယ်ရှိလှပါသည်။ ဤသဘောတရားကို အမေရိကန်တို့၏ အနှစ်သာရ (Essence of America) အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ပြီး ၎င်းသည် အမေရိကန်နှင့် ဥရောပနိုင်ငံများအကြားရှိ အဓိကကွာခြားချက်တစ်ရပ်လည်း ဖြစ်သည်။ အမေရိကန် လွတ်လပ်ရေးကြေညာခဲ့သည့် ကာလဝန်းကျင်၌ ဥရောပနှင့် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအများစုတွင် နိုင်ငံရေးအာဏာနှင့် ဘာသာရေးသြဇာတို့မှာ ရောထွေးရှုပ်ထွေးနေခဲ့သည်။ ထိုသို့ ရောထွေးမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ဘာသာရေးဖိနှိပ်မှုများ၊ ပဋိပက္ခများနှင့် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများကို အမေရိကန်၏ Founding Fathers များက အလွန်ပင် ကောင်းစွာသိမြင်နားလည်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအတွေ့အကြုံများကြောင့်ပင် သူတို့သည် အမေရိကန်နိုင်ငံသစ်ကို တည်ထောင်သောအခါ ဘာသာရေးနှင့် နိုင်ငံရေးကို ရှင်းလင်းစွာ ခွဲခြားရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

နှစ်ပေါင်း ၂၅၀ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီဖြစ်သော်လည်း အမေရိကန်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ ပထမဆုံးပြင်ဆင်ချက် (First Amendment) တွင် နိုင်ငံတော်သည် မည်သည့်ဘာသာတရားကိုမျှ တရားဝင်အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ထူထောင်ခြင်း မပြုရဟု အတိအလင်း ပြဋ္ဌာန်းထားဆဲဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ အာဏာပိုင်တို့၏ စက်ဝန်းအတွင်း ဘာသာရေးကို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခွင့်မပေးခြင်းဖြစ်ပြီး နိုင်ငံသားတိုင်း၏ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု လွတ်လပ်ခွင့်ကို အကာအကွယ်ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ အမေရိကန်၏ တတိယမြောက်သမ္မတ သောမတ်စ်ဂျက်ဖာဆန်က ဤအခြေအနေကို "နိုင်ငံတော်နှင့် ဘာသာရေးကြားက ခြားနားသည့် နံရံကြီး" (Wall of Separation between Church and State) ဟု တင်စားသုံးနှုန်းခဲ့သည်။ ဤနံရံကြီးသည် ဘာသာရေးကို ဆန့်ကျင်ခြင်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ၊ နိုင်ငံရေးနှင့် ဘာသာရေးတို့၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်နယ်ပယ်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခြင်းသာဖြစ်သည်။

ဥရောပသမိုင်းတွင် ဘာသာရေးသည် နိုင်ငံတော်၏ အာဏာစက်နှင့် ခွဲခြား၍မရအောင် ရောယှက်နေခဲ့သောကြောင့် နိုင်ငံရေးအာဏာရယူလိုသူများသည် ဘာသာရေးကို လက်နက်သဖွယ် အသုံးချလေ့ရှိကြသည်။ ၎င်းသည် လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ပဋိပက္ခများကိုသာ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ သို့သော် Founding Fathers များ၏ ထိုမျှော်မြင်ချက်ကြောင့် အမေရိကန်နိုင်ငံသည် ဘာသာရေးအရ ကွဲပြားခြားနားမှုများရှိသော်လည်း လူတိုင်းတန်းတူအခွင့်အရေးရရှိပြီး ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲနိုင်သည့် လူ့အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးသက်တမ်း နှစ် ၂၅၀ ပြည့်မြောက်ချိန်တွင်၊ နိုင်ငံရေးနှင့် ဘာသာရေးကို ခွဲခြားခြင်းသည် အမေရိကန်၏ ဒီမိုကရေစီကို ခိုင်မာစေသည့် အဓိကကျသော အချက်ဖြစ်သကဲ့သို့၊ နိုင်ငံတော်၏ အာဏာကို ဘာသာရေးအရ အသုံးချခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးထားသော အကာအကွယ်တစ်ခုလည်း ဖြစ်ပေသည်။

The First Amendment (ပထမပြင်ဆင်ချက်) ဆိုတာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေရဲ့ အရေးကြီးဆုံး အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါဟာ အမေရိကန်နိုင်ငံသားတွေရဲ့ အခြေခံလွတ်လပ်ခွင့် ၅ ချက်ကို အကာအကွယ်ပေးထားတဲ့ ဥပဒေဖြစ်ပြီး အကျဉ်းချုပ်မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါတယ်-
၁။ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု လွတ်လပ်ခွင့် (Freedom of Religion)အစိုးရက ဘယ်ဘာသာတရားကိုမှ နိုင်ငံတော်ဘာသာအဖြစ် သတ်မှတ်ခွင့်မရှိပါ။နိုင်ငံသားတိုင်း ကြိုက်နှစ်သက်ရာ ဘာသာတရားကို လွတ်လပ်စွာ ကိုးကွယ်ခွင့်ရှိသည်။

၂။ လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုခွင့် (Freedom of Speech)အစိုးရကို ဝေဖန်ခြင်း အပါအဝင် မိမိအမြင်ကို လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်ရှိသည်။(သို့သော် သူတစ်ပါးကို ထိခိုက်နစ်နာစေမည့် အလိမ်အညာများ သို့မဟုတ် အကြမ်းဖက်ရန် လှုံ့ဆော်မှုများကိုမူ ဥပဒေအရ အကာအကွယ်မပေးပါ။)

၃။ သတင်းစာလွတ်လပ်ခွင့် (Freedom of the Press)သတင်းမီဒီယာများက အစိုးရ၏ တားဆီးပိတ်ပင်မှုမရှိဘဲ သတင်းများကို လွတ်လပ်စွာ ရေးသားထုတ်လွှင့်ခွင့်ရှိသည်။အစိုးရ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ပြည်သူများ သိရှိအောင် စောင့်ကြည့်ဖော်ပြခွင့် ပေးထားသည်။

၄။ ငြိမ်းချမ်းစွာ စုဝေးခွင့် (Freedom of Assembly)ပြည်သူများ စုဝေးခွင့်၊ ဆန္ဒပြခွင့်နှင့် အစည်းအဝေးများ ပြုလုပ်ခွင့်ရှိသည်။ထိုသို့စုဝေးရာတွင် ငြိမ်းချမ်းစွာ စုဝေးရန်သာ လိုအပ်သည်။

၅။ အစိုးရထံ တိုင်ကြားခွင့် (Freedom to Petition)အစိုးရ၏ မတရားမှုများ၊ လိုအပ်ချက်များကို ပြင်ဆင်ပေးရန် ပြည်သူများက လက်မှတ်ထိုး တောင်းဆိုခွင့် သို့မဟုတ် အသနားခံစာ တင်ပြခွင့်ရှိသည်။