အမေရိကသို့ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များ ရောက်ရှိလာပုံ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မပေါ်ပေါက်မီ ၁၆ ရာစု၊ စပိန်တို့ အမေရိကတိုက်သို့ စတင် နယ်မြေစူးစမ်းချဲ့ထွင်စဉ်ကတည်းက အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များသည် ရေကြောင်းပြများနှင့် စူးစမ်းလေ့လာသူများအဖြစ် ပါဝင်ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့အနက် ၁၅၂၇ ခုနှစ်တွင် စပိန်၏ Narváez ခရီးစဉ်နှင့်အတူ ပါဝင်လာခဲ့သည့် မော်ရိုကိုဖွား အက်စတာဗာနီကို (Estevanico) သည် ဒေသခံ အင်ဒီယန်း ဘာသာစကားများကို ကျွမ်းကျင်စွာ သင်ယူကာ၊ ပထမဆုံး အဓိက လမ်းပြနှင့် စကားပြန်အဖြစ် ယနေ့ခေတ် အမေရိကန် အနောက်တောင်ဘက် ဒေသများသို့ စတင် ခြေချနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် စပိန်တောင်ပိုင်းမှ ရေကြောင်းကျွမ်းကျင်သူ မိုရစ်စကို (Morisco) မူစလင် အများအပြားသည်လည်း အစောပိုင်း ရေကြောင်းသွား သင်္ဘောသားများအဖြစ် လိုက်ပါခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်း အမေရိကတိုက်၏ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စီးပွားရေး ချဲ့ထွင်သည့် ကာလများတွင်၊ အာဖရိကမှ အတင်းအဓမ္မ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်ခံရသော ကျေးကျွန်များအနက် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ Omar ibn Said၊ Bilali Muhammad နှင့် Abdul Rahman Ibrahima Sori ကဲ့သို့သော ပညာတတ် မူစလင်များသည်၊ ခ...

  ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ပင်လုံညီလာခံမှာ အခြေတင် ဆွေးနွေးရပြီး အဆင်မပြေလျင် ပြန်ရန်အထိ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ သမိုင်းကြောင်း ရှိခဲ့ပါတယ်။ သို့သော် ကျွန်တော်တို့ ရှင်းလင်းတဲ့ အခြေအနေမှန်ကို မသိရှိခဲ့ကြပါ၊ ကျွန်တော်သိရတဲ့ အကြောင်းကို ပြန်မျှပါ့မယ်။ ပြဿနာက ကချင်တွေ ဗမာပိုင်မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်ကို လိုချင်တဲ့ ပြဿနာပါ။ ( ဒီနေရာမှာ ဗမာပိုင် (ပြည်မ) ဟု သတ်မှတ်သည်မှာ ဗြိတိသျှလက်အောက် မကျရောက်မီ မင်းနေပြည်တော်မှ တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် သဩဇာအာဏာဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည့် ဒေသများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုဒေသများတွင် မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်၊ ရခိုင်၊ မွန်၊ တနင်္သာရီ၊ ဧရာဝတီ၊ စစ်ကိုင်း၊ မကွေး၊ မန္တလေး၊ ပဲခူးနှင့် ရန်ကုန် (ပြည်မ ၉ တိုင်း/ဒေသ) တို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ကချင် ဒူးဝါးတို့ တောင်းဆိုသည့် နယ်မြေအချို့သည် ယင်း 'ပြည်မ' ဧရိယာများအတွင်း ကျရောက်နေသည့်အတွက်အစဥ်မပြေတာဖြစ်ပါတယ်၊ ၁၉၄၇ ပင်လုံညီလာခံတွင် ကရင်ကိုယ်စားလှယ် ၄ ဦးမှာ လေ့လာသူအဖြစ်သာ တက်ရောက်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။)   ဒီပြဿနာကို မပြောခင် မြန်မာပြည် အင်္ဂလိပ်လက်အောက် မရောက်ခင် အခြေအနေကို ပြောရပါမယ်။ ရှမ်း၊ ကချင်ပြည်နယ်များတွင် စော်ဘွား၊ ဒူးဝါးများ သီးခြား လွတ်လပ်စွာ အု...

The Beginning of Myanmar's Civil War Myanmar's civil war cannot be blamed on one person, or on a single day. It is a chain of causes — roots, causes, and a spark, linked step by step. 1. The Root — Panglong Was Incomplete At the Panglong Conference on 12 February 1947, the signatories were Shan, Kachin and Chin leaders, together with the Burman delegation led by General Aung San. The Mon and the Rakhine were not there. Under British administration they were not in the "Frontier Areas" but in "Ministerial Burma", already counted as part of Burma proper. That classification was older than British rule. Before the British arrived, the Mon region had already been conquered by Alaungpaya in 1757, and the Rakhine region by Bodawpaya in 1784–85. So in the British view they were already "inside Burma", and did not need separate negotiation at Panglong. But from the Mon and Rakhine nationalist point of view, this was not joining — it was conquest. That diff...

  Regret Just because you have power doesn't mean you can abuse it without consequence. It might look like a win in the short term. But in the long run, it's like shooting yourself in the foot. That's what the world is watching right now. And regret only comes at that point. Look at the dollar. America has been using its currency like a weapon. Sanctions. Pressure. It works for a while. But other countries are starting to think. If we stay under this weapon, our turn could come one day too. So they're looking for ways to reduce their dependence on the dollar. Trying to protect the dollar by weaponizing it has ended up weakening the dollar itself. Look at Canada. A good neighbor for many years, now squeezed with tariffs. Talked about casually like it's just another state. What's the result? Canada has drifted further from America and closer to the EU and China. That's not pushing away an enemy. That's pushing away a friend. Look at the EU too. America is ...

  နောင်တ အာဏာရှိတိုင်း အာဏာကို လွန်လွန်ကဲကဲ သုံးလို့ရမယ်လို့ ထင်ရင် မှားတယ်။ ရေတိုမှာ နိုင်သလိုထင်ရပေမယ့် ရေရှည်ကျတော့ ကိုယ့်ခြေထောက်ကို ကိုယ်ပြန်ရိုက်ချိုးမိသလို ဖြစ်သွားတယ်။ အဲဒါကို အခု ကမ္ဘာက မြင်နေရပြီ။ နောင်တဆိုတာ အဲဒီအချိန်မှ ရတာပါ။ ဒေါ်လာကို ကြည့်ပါ။ အမေရိကန်က သူ့ငွေကြေးကို လက်နက်လို သုံးလာတယ်။ ပိတ်ဆို့တယ်။ ဖိအားပေးတယ်။ ခဏတာတော့ ထိရောက်တယ်။ ဒါပေမယ့် တခြားနိုင်ငံတွေက တွေးလာတယ်။ ဒီလက်နက်အောက်မှာ ဆက်နေရင် တစ်နေ့ ကိုယ့်အလှည့်လည်း လာနိုင်တယ်ဆိုပြီး။ ဒါကြောင့် ဒေါ်လာပေါ် မှီခိုမှုကို လျှော့ချဖို့ နည်းလမ်းတွေ ရှာလာကြတယ်။ ဒေါ်လာကို ကာကွယ်ချင်လို့ လက်နက်လို သုံးလိုက်တာက ဒေါ်လာကို အားနည်းအောင် ကိုယ်တိုင်တွန်းပို့လိုက်သလို ဖြစ်သွားတယ်။ ကနေဒါကို ကြည့်ပါ။ နှစ်ပေါင်းများစွာ အိမ်နီးချင်းကောင်းဖြစ်ခဲ့တဲ့ နိုင်ငံကို ကုန်သွယ်ခွန်နဲ့ ဖိတယ်။ ပြည်နယ်တစ်ခုလို ပေါ့ပေါ့တန်တန် ပြောတယ်။ ရလဒ်က ဘာလဲ။ ကနေဒါက အမေရိကန်နဲ့ ပိုဝေးပြီး EU နဲ့ တရုတ်တို့နဲ့ ပိုနီးလာတယ်။ ရန်သူကို တွန်းထုတ်တာမဟုတ်ဘူး။ မိတ်ဆွေကို တွန်းထုတ်လိုက်တာပါ။ EU ကိုလည်း ကြည့်ပါ။ အမေရိကန်က အဓိကမဟာမိတ်ဆိုပေမယ့် အခုတော့ EU က စဉ်းစားလာပြီ။ စစ်...

မြန်မာပြည်တွင်းစစ်အစ မြန်မာပြည်တွင်းစစ်ကို တစ်ယောက်တည်းကြောင့်၊ တစ်ရက်တည်းနဲ့ စခဲ့တာလို့ ပြောလို့မရဘူး။ အမြစ်၊ အကြောင်းရင်း၊ မီးပွားဆိုပြီး အဆင့်ဆင့် ဆက်နေတဲ့ အကျိုးအကြောင်းကွင်းဆက်တစ်ခုပါ။ ၁၉၄၇ ပင်လုံညီလာခံမှာ လက်မှတ်ထိုးခဲ့တာက ရှမ်း၊ ကချင်၊ ချင်းခေါင်းဆောင်တွေနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဦးဆောင်တဲ့ ဗမာအဖွဲ့တို့ပဲ။ မွန်နဲ့ ရခိုင် မပါခဲ့ဘူး။ ဘာလို့မပါလဲဆိုတော့ ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ရေးအရ သူတို့က Frontier Areas မဟုတ်ဘဲ၊ Ministerial Burma ထဲမှာ ပါပြီးသားဖြစ်နေလို့ပါ။ အဲဒီခွဲခြားမှုရဲ့ အမြစ်က ပိုဟောင်းတယ်။ အင်္ဂလိပ်မသိမ်းခင်ကတည်းက မွန်ဒေသကို ၁၇၅၇ မှာ အလောင်းမင်းတရားက၊ ရခိုင်ဒေသကို ၁၇၈၄-၈၅ မှာ ဘိုးတော်ဘုရားက သိမ်းပြီးသား ဖြစ်ခဲ့တယ်။ ဒါကြောင့် ဗြိတိသျှအမြင်အရ သူတို့က ဗမာပြည်ထဲမှာ ပါပြီးသားဒေသ ဖြစ်နေပြီး၊ ပင်လုံမှာ သီးသန့်ညှိဖို့ မလိုဘူးလို့ သဘောထားခဲ့ကြတယ်။ ဒါပေမယ့် မွန်နဲ့ ရခိုင်ဘက်က အမြင်မှာတော့ ဒါက ပူးပေါင်းခြင်းမဟုတ်ဘဲ သိမ်းပိုက်ခံရခြင်းပါ။ ဒီခံယူချက် ကွာခြားမှုကပဲ နောက်ပိုင်း မကျေနပ်မှုရဲ့ အစေ့တစ်စေ့ ဖြစ်ခဲ့တယ်။ ကရင်ကတော့ လေ့လာသူအဖြစ် ၄ ယောက်ပဲ လာပြီး ဆွေးနွေးမှုမှာ မပါခဲ့ဘူး။ ဖွဲ့စည်းပုံမှာလည်...