Me and Bangladesh

Me and Bangladesh

When I say “Bangladesh,” I can even call it my second home. Why? Because it’s where my parents live, where my childhood friends are, where I once had someone I loved, and where many of my relatives still reside. Among my memorable trips, the journeys along the Myanmar border and the nights at Cox’s Bazar beach are truly part of my life.
Out of all these memories, the thing I’d describe as “The Good, The Best and The Ugly” is the singing and dancing part of traditional Bangladeshi weddings. Their weddings are incredibly grand and full of events. Every ceremony has its own unique customs that never get boring. Among them, what I want to share is my younger brother’s bachelor night party. The dinner was served buffet-style.
Most guests sat on the floor, and in one corner, there was a Qawwali group. When I arrived around 8 p.m., some desserts were already laid out. Qawwali, as you may know, is Sufi devotional music—poetic songs praising the Prophet, accompanied by traditional instruments.
Around 9:30 p.m., the buffet dinner began. By then, the hall was full. Inside the dining area, you could hear relatives chatting, while outside, my brothers and I were smoking and talking, all with the sound of Qawwali in the background—lively and bustling.
By around 10:30 p.m., the Qawwali shifted to modern Bollywood film songs. The aunties started inviting us younger ones to come inside and join. Around 11:30 p.m., as the music played, the singers began repeating a relative’s name in the song. That person would then get up and dance, while everyone cheered them on. It was a way of calling everyone in the family to join. Truly, it was a heartwarming family moment.
At that point, my father came over and handed me a folded bundle of cash. “When it’s your turn to dance, throw this money near the singer,” he told me. That’s when I noticed that everyone who got up to dance would toss money as a gesture of appreciation. When the singers called out the names of our elder aunties, even their sons and daughters-in-law would join in the dancing. It was pure family joy. Some families even danced together in groups—it was truly delightful. That night, the band must have earned quite a bit of money.
After this segment, the Qawwali ended, Bollywood beats took over, and a DJ arrived. By around 2 a.m., some people were dancing, others were leaving, while my brothers and I were still coming up with new ideas to keep the fun going. It was genuinely enjoyable.
Another event is when the groom, his family, and relatives visit the bride’s house. What should we call this? The groom arrives with a decent entourage, many gifts, a full house of relatives, dinner, and musical entertainment—should we call it a procession, a party, or a celebration? That part isn’t so unusual. What’s unique is the poetic verses and lyrics they sing.
For example, if the groom’s father is a famous contractor, the song might teasingly go: “A contractor who builds towers with sand, no cement at all…” And for the women, they’d sing playful lines like: “Curvy hips, pouty lips, what a beauty!”—played with such lively beats that you can’t help but feel amused, maybe even pretend to get upset and threaten to leave.
But don’t worry. When the bride’s family visits the groom’s house later, the groom’s side does the same—singing poetic verses and playing lively tunes. It’s truly an unforgettable, love-filled, playful wedding tradition—a unique test of affection.
If you look at all this with a modern, positive mindset—as an Ice Breaker that melts the coldness between two families, removing pretense and bringing genuine joy—it becomes something truly meaningful and beautiful.

— Aung Myo Lwin (Agga)

ကျွန်တော်နှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်

ကျွန်တော်နှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်


“ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်” လို့ ပြောလိုက်တာနဲ့ ကျွန်တော့အတွက် ဒုတိယအိမ်လို့တောင် ပြောလို့ရနိုင်ပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ကျွန်တော့မိဘတွေ နေထိုင်ရာ၊ ငယ်သူငယ်ချင်းတွေရှိရာ၊ ချစ်ခဲ့ရသူရှိခဲ့ရာ၊ ဆွေမျိုးတွေရှိရာ နေရာတစ်ခုဖြစ်လို့ပါ။ အမှတ်တရ ခရီးတွေထဲမှာ မြန်မာပြည်နယ်စပ်ခရီးတွေနဲ့ Cox’s Bazar ကမ်းခြေညတွေဟာလည်း ကျွန်တော့ဘဝရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေပါပဲ။
ဒီလို အမှတ်တရတွေ အများကြီးထဲမှာမှ ကျွန်တော့အတွက် “The Good, The Best and The Ugly” လို့ ပြောချင်တဲ့ အရာလေးကတော့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ရိုးရာ မင်္ဂလာဆောင်ပွဲတွေထဲက သီဆိုကခုန်ခြင်း အပိုင်းပါပဲ။ သူတို့ မင်္ဂလာဆောင်တစ်ခုဟာ အင်မတန်ကို ပွဲဆက်များပါတယ်၊ ခန်းနားလှပါတယ်။ ပွဲတိုင်းမှာလည်း မရိုးနိုင်တဲ့ ဓလေ့လေးတွေ ပါတတ်သေးတယ်။ အဲဒီအထဲကမှ တင်ပြချင်တာက ကျွန်တော့ညီရဲ့ လူပျိုညပွဲအကြောင်းပါ။ ညစာကျွေးတာကတော့ ဘူဖေပုံစံပါ။
အများစုက ကြမ်းပြင်မှာ ထိုင်ကြသလို၊ ထောင့်တစ်နေရာမှာတော့ ကဝါလီ (Qawwali) အဖွဲ့ ရှိပါတယ်။ ကျွန်တော် ရောက်သွားတဲ့အချိန်က ည ၈ နာရီလောက်မှာ အချိုပွဲ အချို့ တည်ခင်းထားတာပေါ့။ ကဝါလီဆိုတာက တမန်တော်ကို ချီးကျူးတဲ့ ဆူဖီတေး၊ တေးကဗျာ တီးလုံးနဲ့ သီဆိုကြတာပါ။
ည ၉ နာရီခွဲလောက်မှာ ညစာ ဘူဖေ စကျွေးပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာတော့ လူစုံပါပြီ။ ထမင်းစားခန်းထဲမှာ ဆွေမျိုးတွေရဲ့ စကားပြောသံ၊ အပြင်ဘက်မှာ ကျွန်တော်တို့ ညီအကိုတွေ ဆေးလိပ်သောက်၊ စကားပြောသံ၊ နောက်ခံမှာ ကဝါလီအသံတွေနဲ့ ဆူဆူညံညံပါပဲ။
ည ၁၀ နာရီခွဲလောက်မှာတော့ ကဝါလီကနေ ခေတ်ပေါ် အိန္ဒိယရုပ်ရှင်သီချင်းတွေ စတီးလာပါတယ်။ အဒေါ်တွေက ကျွန်တော်တို့ အဖွဲ့တွေကို “အထဲဝင်ပါ” လို့ ခေါ်ပါပြီ။ သီချင်းတွေ တီးရင် ည ၁၁ နာရီခွဲလောက်မှာ သီချင်းထဲကနေ ဆွေမျိုးတစ်ဦးရဲ့ အမည်ကို ထပ်ခါထပ်ခါ ထည့်သွင်းသီဆိုလာပါတယ်။ အဲဒီအခါ ထိုသူမှ ထပြီး ကရပါတယ်။ ဆွေမျိုးတွေက အားပေးကြတာပါ။ ဆွေမျိုးအားလုံးကို ခေါ်တာပါ၊ တကယ့်မိသားစုချစ်ခင်ဖွယ်အရာသာကိုရရှိပါတယ်။
အဲဒီအချိန်မှာ ကျွန်တော့အဖေက ကျွန်တော့ထံ လာပြီး ပိုက်စံ ခေါက်ထားတာလေး လာပေးပါတယ်။ “မင်းကရတဲ့ အလှည့်ကျရင် သီချင်းဆိုနေတဲ့သူ ဘေးကို ဒီပိုက်စံ ပြစ်ပေးလိုက်”တဲ့။ အဲဒီအခါမှ သီချင်းနဲ့ ခေါ်လို့ ထတဲ့သူများ ပိုက်စံ ပြစ်ပေးတာကို သတိပြုမိပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ အသက်ကြီးကြီး အဒေါ်တွေရဲ့ အမည်ကို ခေါ်တဲ့အခါမှာတော့ သူမရဲ့ သားတွေ၊ ချွေးမတွေကပါ ဝိုင်းကပေးကြတာက မိသားစု ပျော်ရွှင်ဖွယ် အတိပါပဲ၊ အချို့ဆိုမိသားစုကြီးတော့ သူတို့တွေအုပ်စုလိုက်ထကကြသည်မှာ ပီတိဖြစ်ဖွယ်အတိပင်၊ ထိုည တီးဝိုင်းကတော့ ပိုက်စံ အတော်ကို ရမယ် ထင်ပါတယ်။
အဲ့ဒီအစီအစဥ်ပြီးရင်တော့ ကဝါလီပျောက်၊ Bollywood ခေါက်ပြီး DJ ရောက်ပါပြီ မနေက် ၂ နာရီခန့်ဖြစ်ပါပြီ၊ အားလုံးထကသူက ၊ ပြန်တဲ့လူပြန်ကြ ၊ ကျွန်တော်တို့ ညီအကိုတွေက နောက်ထပ်အကြံတစ်ခုခုဖန် တကယ့်ကို ပျော်စရာအတိပါ။
နောက်တစ်ခုကတော့ သတို့သမီးအိမ်သို့ သတို့သား၊ သတို့သား မိသားစုနဲ့ ဆွေမျိုးများ သွားရောက်တဲ့ပွဲပါ။ ဒါကို ဘယ်လိုခေါ်ရမလဲ? သတို့သားကလည်း အခြံအရံ အတော်ကောင်းကောင်း၊ လက်ဆောင်ပစ္စည်း အများကြီးနဲ့၊ ဆွေမျိုးစုံလင်၊ ညစာနှင့် ဂီတဖျော်ဖြေပွဲလို့ ခေါ်ရမလား? အဲဒီအထိ မထူးမဆန်းပါဘူး။ ထူးဆန်းတာက သီဆိုတဲ့ ကဗျာ၊ လကာတွေထဲမှာပါ။
ဥပမာ— သတို့သားအဖေက နာမည်ကြီး ကန်ထရိုက်တာ ဆိုပါတော့။ သူတို့ဆိုတဲ့ သီချင်းကဗျာ၊ လကာသီချင်းထဲမှာ “ဘီလပ်မြေမပါ… သဲကမ္ဘာ… ဘယ်သူ ဆောက်တဲ့ တိုက်တွေပါ” တို့… ယောင်္မတွေကိုလည်း “ဖင်ကောက်တယ်၊ နှုတ်ခမ်းထော်တယ်၊ အားပါးပါးဆုံ”လို့ တီးတဲ့ တီးချက်တွေက စိတ်ကောက်လို့ကောက်၊ ထပြန်မယ်လုပ်သူလုပ်။
မပူပါနဲ့။ ဒီသတို့သမီးနဲ့ အမျိုးတွေက သတို့သားအိမ် လာတဲ့အခါမှာလည်း သတို့သား အမျိုးတွေက အထက်ပါနည်းအတိုင်း ကဗျာ၊ လကာနဲ့ တီးပါတယ်။ တကယ့်ကို နားမလည်နိုင်၊ အချစ်ကြမ်းတဲ့ မင်္ဂလာဆောင် အချစ်စမ်းပွဲ နည်း တစ်ခုပါပဲ။
အဲ့ဒါတွေကို ခေတ်အမြင်၊ အကောင်းမြင်တဲ့ စိတ်နှင့်ကြည့်မည်ဆိုပါက Ice Breaking အေးခဲနေတဲ့ နှစ်ဖက်မိသားစုမှာ ဟန်ဆောင်မှုကင်းကင်း၊ ကြည်ဆယ်ကြတယ်လို့မြင်ကြည့်မယ်ဆိုလျင် အလွန် သင့်မြတ်လှပါတယ်။
အဲ့ဒါတွေကို ခေတ်အမြင်၊ အကောင်းမြင်တဲ့ စိတ်နဲ့ ကြည့်မည်ဆိုပါက Ice Breaking—အေးခဲနေတဲ့ နှစ်ဖက်မိသားစုမှာ ဟန်ဆောင်မှုကင်းကင်း၊ ကြည်နူးစွာ ကြည်ဆယ်ကြတယ်လို့ မြင်ကြည့်မယ်ဆိုလျင် အလွန် သင့်မြတ်လှပါတယ်။

အောင်မျိုးလွင် ( အဂ္ဂ )

Smuggled Cattle Transiting Through Myanmar

Smuggled Cattle Transiting Through Myanmar

I am posting this as I imagine the countless cattle currently trekking along Zaka Hussein Road in Chittagong, Bangladesh.

Nowadays, when people in Myanmar see herds of cattle being transported by large trucks on the highways, everyone knows: "Ah, they’re headed to China again." However, the story of where these cattle originate and how they reach the border is as intriguing as a movie plot.

In reality, these are not just local cattle. Many are "guest cattle" that have crossed the borders from India and Bangladesh. Entering through the western border via towns like Tamu and Kalay, these massive herds cross through central Myanmar, bypass the roads near the waterfalls in Pyin Oo Lwin (Maymyo), and head toward the Muse border in Northern Shan State. We refer to this as the "Cattle Route."

The primary challenges on this smuggling route are the "checkpoints." Since there are many gates on the main highways, smugglers rely more on forest trails. They drive the cattle during the late hours of the night using village-to-village paths and mountain bypasses. Sometimes, the cattle are loaded onto large trucks and disguised as ordinary goods.

The flow of money behind this business is significant. The route only operates smoothly through "understandings" with local authorities and armed groups. Consequently, the world of "cattle smuggling" is as dangerous as it is highly profitable.

However, there are serious concerns behind these activities. Illegal transit can spread animal diseases, and the nation loses out on tax revenue that a rightful people's government should receive. In the future, a systematic process should be allowed with a formal cross-border tax of about 5%.

Currently, thousands of cattle remain stuck in camps around Muse and near the 105-Mile Trade Zone, unable to cross into China. As their stay at the border stretches on, traders face the possibility of massive losses due to the cattle starving, losing weight, and falling ill.

Even if they attempt to bypass the fences, the Chinese border is now equipped with newly installed Thermal Cameras. Since these cameras can detect heat signatures from a range of 25 to 48 kilometers, the likelihood of being caught while attempting to sneak across has increased significantly.

While a cow in Myanmar is estimated to be worth between 2.5 to 3.5 million Kyats, successfully transporting it to the Chinese side can fetch over 6 million Kyats. However, due to current military instability and tightened border security, I believe the business is now closer to a loss than a profit.

The exact routes could potentially be tracked by attaching GPS devices to the cattle's collars.

Aung Myo Lwin (Agga)

Everything I Know About Yaba

                                                 

By Aung Myo Lwin 

I think I first encountered "Yaba" around 2012. I started noticing it while traveling to Shweli (Ruili). I observed young women selling it in certain parts of the city. Later, when I entered the computer accessories import business, I became even more aware of it.

Here is how it happened: I was importing computer parts from China. I bought from the same shops as the other importers, but there was no way I could compete with their prices. Some shops on Seikkantha Road were selling items at the exact same prices found in Shweli. After meeting with some major businessmen in Shweli, I finally understood the situation. They weren't actually in the business of importing computer accessories; they were using the parts as a front for transporting Yaba. Their goal was simply to liquidate the inventory as quickly as possible once the goods reached Yangon. They would tell the local shops, "Take whatever you want—on credit, or at 'Jiegao' prices (rock-bottom prices)." Consequently, I stopped importing and ended up in a position where I had to buy from them to resell.

Later on, the Yaba trade moved from Mandalay to Maungdaw, and from Yangon via fish carriers to the "Mingon" naval base in Sittwe. From there, it traveled to Maungdaw and into Bangladesh. It wasn’t long before production capabilities emerged within the Maungdaw and Buthidaung areas. During the Rakhine conflict, with travel restricted and information blacked out, the military and certain local groups reportedly collaborated behind closed doors to share the profits.

Bangladeshi intelligence is well aware of this. You can read the international reports on Google; I’m not just making this up. I have deep information networks within Rakhine State, and I consider Bangladesh my second home. I want you to know that the "Bangladeshi Consul in Sittwe" mentioned in my story "Me and Plane Crashes" later became a high-ranking intelligence officer in Bangladesh before retiring. They are fully aware of these details. At that time, a wealthy man—originally from the Myanmar border but who had become successful in Chittagong—was arrested by a RAB (Rapid Action Battalion) unit. I happened to be on a flight to Bangladesh with the detainee's wife at the time of the arrest. I contacted the head of the Chittagong RAB, Mr. Amdat, to inquire, but it was unsuccessful. He warned me not to get involved, so I couldn't help. As it turned out, the Financial Minister of Bangladesh at the time was from Chittagong. While attending an Iftar (fast-breaking) event in Chittagong, the Minister mentioned he wanted to see his friend—this Myanmar-born businessman. Only then did the RAB release him on bail.

Yaba later became rampant in Yangon, available everywhere. Initially, a single pill was 3,000 Kyats. A pack of 10 pills wrapped in foil was called a "tann" (a row), costing 30,000 Kyats. However, in Muse, the price was only 450 Kyats. As soon as it hit the major cities, the price plummeted/skyrocketed. In Yangon, there was a variety known as "Army-produced Yaba," which had low "Ice" (methamphetamine) content and poor quality. Later, I heard of groups producing high-quality stuff inside cargo trucks in Yangon. They say that if you place it on foil and heat it, and it sparkles brightly, it contains high-quality Ice.

The Anti-Vice Department (known as "Da-Na") could tell a house was using Yaba just by catching the "rose-like" chemical scent while passing the front door. When they raided a house, they wouldn't look for the foil, lighters, needles, water bottles, or straws first. Instead, they specifically looked for chewing gum or gum wrappers. Finding those was taken as a sign of Yaba use. Eventually, Yaba production began in Bangladesh as well. After that, the market in Rakhine collapsed, and internal conflicts broke out between the military and local groups.

(Whether you believe this or not, take it as a story or a personal perspective.)

Note: For Marijuana, America is the best; but for other narcotics, Myanmar’s products are top-tier.

References:

• Al Jazeera: I carry Yaba to survive

• CNN: Inside the Yaba trade in Bangladesh

ငါသိသမျှ ယာဘ

ကျွန်တော် ယာဘဆိုတာကို စမြင်ဖူးတာ ၂၀၁၂ ခုနှစ်ခန့်က ဖြစ်မယ်ထင်ပါတယ်၊ ရွှေလီသွားရင်း သတိပြုမိလာတာပါ။ ရွှေလီမြို့ အချို့နေရာတွေမှာ ကောင်မလေးတွေ ရောင်းတာ သတိပြုမိခဲ့တယ်။
နောင် Computer အပိုပစ္စည်းသွင်းတဲ့ လောကထဲ ရောက်လာတော့ ပိုသတိပြုမိလာတယ်၊ သတိပြုမိတယ်ဆိုတာက ဒီလို... ကျွန်တော်လည်း တရုတ်ပြည်မှ Computer အပိုပစ္စည်းသွင်းတယ်၊ သူတို့ဝယ်တဲ့ဆိုင်တွေမှာပဲ ကျွန်တော်လည်း ဝယ်တာပဲ၊ ဒါပေမဲ့ ဘယ်လိုမှ ဈေးချင်းပြိုင်မရောင်းနိုင်ဘူး။
ဆိပ်ကမ်းသာလမ်းရှိ အချို့ဆိုင်တွေဟာ ရွှေလီဈေးနှုန်းနဲ့ တူနေတယ်။ ဒါနဲ့ ရွှေလီက တကယ့်စီးပွားရေးသမားကြီးတွေနဲ့ တွေ့တော့မှ သဘောပေါက်လာတယ်။ သူတို့က Computer အပိုပစ္စည်း သွင်းနေတာမဟုတ်ဘဲ ယာဘသယ်ယူရေး လုပ်နေတာ။ သူတို့ပစ္စည်းတွေ ရန်ကုန်ရောက်ရင် အမြန်ရောင်းထွက်သွားရင် ရပြီဆိုတဲ့သဘော၊ ဒီတော့ ဆိုင်တွေကို 'ဘာလိုချင်လဲယူ၊ အကြွေး၊ ကြယ်ခေါင်ဈေး' (နံပါတ်တစ် ဈေးနှုန်း) ဆိုတော့ ကျုပ်လည်း သွင်းမနေတော့ဘူး၊ သူတို့ဆီက ယူရောင်းရတဲ့ဘဝ ရောက်သွားတယ်။
နောက်ပိုင်း ယာဘက မန္တလေးမှ မောင်တော၊ ရန်ကုန်မှ ငါးလှေများဖြင့် စစ်တွေ 'မင်းဂံ' လှေစစ် စခန်း၊ အဲ့ဒီမှတစ်ဆင့် မောင်တော၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကို သွားတယ်။ သိပ်မကြာလိုက်ပါဘူး၊ မောင်တော၊ ဘူးသီးတောင်ဘက်မှာ ယာဘထုတ်လုပ်နိုင်တဲ့ အခြေအနေရောက်လာပြီး စစ်တပ်နဲ့ သူတို့ဟာ ရခိုင်အရေးအခင်း ပြဿနာတွေကြောင့် လူတွေမလာ၊ မသွားနိုင်အောင် သတင်းတံခါးပိတ်ပြီး အထဲမှာ အတူတူ ဝေစုခွဲစားနေခဲ့ကြတာပါ။ ဒါတွေကို Bangladesh ထောက်လှမ်းရေးတွေလည်း သိပါတယ်။ နိုင်ငံတကာ Report တွေကို Google Search မှာ သွားဖတ်ကြည့်ပါ။
ကျွန်တော်က ဖန်တီးပြောနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကျွန်တော်ဟာ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း အတော့်ကို သတင်းရရှိသူဖြစ်ပြီး၊ Bangladesh ဆိုတာ မိမိရဲ့ ဒုတိယအိမ်လို ဖြစ်နေပါတယ်။ ကျွန်တော်ရေးခဲ့တဲ့ 'ကျွန်တော်နှင့် လေယာဉ်ပျက်ကျမှုများ' တွင်ပါသည့် စစ်တွေမှ Bangladesh ကောင်စစ်ဝန်ဆိုသူဟာ နောင် Bangladesh မှာ ထောက်လှမ်းရေး တပ်မှူးကြီးဖြစ်ပြီးမှ ပင်စင်ယူသွားသူ ဆိုတာကိုလည်း သိစေချင်ပါတယ်။
ဒီတော့ သူတို့တွေကလည်း ဒီသတင်းတွေ အပြည့်အဝသိတယ်။ ထိုအချိန်က Chittagong မှာ မြန်မာပြည်နယ်စပ်မှကြီးပြင်းပြီး Chittagong မှာ သူဌေးဖြစ်နေသူ တစ်ယောက်ကိုတောင် RAB (Rapid Action Battalion) တပ်ခွဲက ဖမ်းလိုက်ပါသေးတယ်။ ထိုအချိန်က ကျွန်တော် Bangladesh ကို ထိုအဖမ်းခံရသူ၏ ဇနီးဖြစ်သူနှင့် လေယာဉ်အတူစီးပြီး ရောက်သွားတဲ့ အချိန်ပါ။
ဒီတော့ ကျွန်တော် Chittagong RAB တပ်ဖွဲ့၏ အကြီးအကဲ Mr. Amdat ကို ဆက်သွယ်ပြီး မေးကြည့်တော့ အဆင်မပြေပါဘူး။ ဝင်မပါရန် တားမြစ်သည့်အတွက် မကူညီနိုင်ခဲ့ဘူး။ ဖြစ်ချင်တော့ ထိုအချိန်က Bangladesh နိုင်ငံရဲ့ Financial Minister က Chittagong မှ ဖြစ်နေတော့ သူ Chittagong မှာ ဝါဖြေပွဲ ( ဥပုဒ်ဖြေပွဲ ) တက်ရောက်စဉ် သူနဲ့ခင်မင်တဲ့ ထိုမြန်မာမိတ်ဆွေကို တွေ့ချင်ကြောင်းပြောမှ RAB တပ်ဖွဲ့က အာမခံပေးပြီး ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်ကို အမှတ်ရမိပါတယ်။
ယာဘတွေဟာ နောက်ပိုင်း ရန်ကုန်မှာ ပလူပျံ၊ နေရာတိုင်းရလာတယ်။ ပထမတော့ တစ်လုံး ၃ ထောင်၊ ၁၀ လုံးကို ခဲပတ်လေးနဲ့ စည်းထားတာကို တစ်တန်းလို့ခေါ်တယ်၊ ၃ သောင်းပေါ့။ ဒါပေမဲ့ မူဆယ်မှာ ၄၅၀ ကျပ်ပဲ ရှိတယ်။ မြို့ကြီးတွေအဝင်မှာ ဈေးက ဒုန်းဆိုပြီး ထိုးတက်သွားတာ။ ရန်ကုန်မှာ 'တပ်ကထုတ်တဲ့ ယာဘ' ဆိုပြီးရှိတယ်၊ သူက Ice နည်းတယ်၊ ကွာလတီမကောင်းဘူး။
နောက်ပိုင်း ရန်ကုန်မှာ ကုန်ကားထဲမှာ ထုတ်နေတဲ့ အဖွဲ့အချို့ရှိတယ်လို့ သိရတယ်၊ သူတို့ပစ္စည်းကောင်းတယ်။ ခဲပတ်ပေါ်တင်ပြီး မီးနဲ့ တစ်လိုင်းလောက် ဆွဲလိုက်ရင် လက်လက် လက်လက် ထနေရင် ဒါ ICE ပါတာမို့ ကောင်းတယ်လို့ ခေါ်တယ်။ ဒန (ဒုစရိုက်နှိမ်နင်းရေး) တွေက နှင်းဆီနံ့ကို အိမ်ရှေ့က ဖြတ်သွားရင်တောင် ဒီအိမ် ယာဘသုံးမှန်း တန်းသိတယ်။ ပြီးတော့ ဒနတွေက ဝင်ရှာရင် ခဲပတ်၊ မီးခြစ်၊ အတ်၊ ရေသန့်ဗူး၊ အချိုရည်ပိုက်နဲ့ ပစ္စည်း (ယာဘ) ကို အရင် မရှာဘူး အဓိက သတိထားကြည့်တာက ပီကယ်နဲ့ ပီကယ်အစအန။
အဲ့ဒါတွေ့ရင် ဒါ ယာဘအသုံးပြုနိုင်တယ်လို့ မှတ်ယူတတ်ပါတယ်။
နောင် Bangladesh မှာ ယာဘ ထုတ်လုပ်လာပါတယ်။ အဲ့ဒီနောက် ရခိုင်မှာ ဈေးကွက်အတော်ပျက်၊ အချင်းချင်း တပ်နဲ့ ေဒသခံတွေ ပြဿနာတက်ကုန်ကြတာပါပဲ။
(ဟုတ်သည်ရှိ မဟုတ်သည်ရှိ ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်၊ အမြင်တစ်ခုလို့ သဘောထားပြီး ယူပေါ့။)
မှတ်ချက် _ ဆေးခြောက်မှာ အမေရိကား၊ ကျန်တဲ့မူးယစ်ဆေးတွေမှာ မြန်မာပြည်က တကယ့်ကို အကောင်းစား။
အောင်မျိုးလွင် ( ရွှီး )
https://www.aljazeera.com/.../i-carry-yaba-to-survive...
https://edition.cnn.com/.../methamphetamine-yaba-bangladesh

Case Law Abdul Bari Chowdhury v. Commissioner of Income-tax, Burma (1931)

ကျုပ်အဘိုး တရားရှုံးတာ စီရင်ထုံးဖြစ်နေခဲ့ပါရောလား။
================================
ထိုစဉ်က ABC လုပ်ငန်းစုပိုင်ရှင် Abdul Bari Chowdhury သည် သင်္ဘောကျင်းလုပ်ငန်းနှင့် ရေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်း (Shipping Line) များ လုပ်ကိုင်ခဲ့ပါသည်။ ထိုစဉ်က ပြေးဆွဲသည့် ခရီးစဉ်လမ်းကြောင်းများမှာ ရန်ကုန်(အလုံ)မှ မန္တလေး(စိန်ပန်း) ကြားမြို့များအပါအဝင် ဧရာဝတီတိုင်းအတွင်းရှိ မြို့များနှင့်၊ ရန်ကုန်(အလုံ)မှ (ယနေ့ခေတ် ဗိုလ်အောင်ကျော်ဆိပ်ကမ်း) အိန္ဒိယအထိ ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ပြင် ဆန်စက်လုပ်ငန်းများနှင့် ကျောက်မီးသွေးလုပ်ငန်းများကိုလည်း လုပ်ကိုင်နေသည့် ကာလဖြစ်သည်။
၁၉၂၉-၃၀ ကာလများတွင် ကြည့်မြင်တိုင်ရှိ မိမိတို့၏ ကျောက်မီးသွေးလုပ်ငန်းများ ပြည်ပတင်ပို့မှု နှေးကွေးသွားခြင်း၊ မိမိတို့ ဆန်ကုန်သည်များ၏ ဆန်ဈေးများ အလွန်ကျဆင်းသွားသဖြင့် နောင်နှစ် လယ်ယာလုပ်ငန်းအတွက် ကုန်ကျစရိတ် အပြန်အလှန်ကာကွယ်နိုင်ရန် သင်္ဘောတင်ခများကို အကြွေးချပေးထားရခြင်းတို့ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ထိုသို့ ၁၉၂၉–၃၀ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးပျက်ကပ် (Great Depression) ကို ရင်ဆိုင်နေရပြီး လွန်စွာအရှုံးပေါ်နေချိန်တွင် အခွန်ဌာနနှင့် အမှုဖြစ်ခဲ့သည်ဟု သိရှိရပါသည်။ ထိုအမှုရှုံးသဖြင့် သင်္ဘောအချို့ ရောင်းချပြီး အခွန်ဆောင်ခဲ့ရပါသည်။ (သမိုင်းခြေရာ - ထိုစဉ်က Abdul Bari Chowdhury နေထိုင်ခဲ့သည့်အိမ်မှာ နေဝင်းခေတ်တွင် ပြည်သူပိုင်သိမ်းဆည်းခံခဲ့ရပြီး၊ ယနေ့ အ.ထ.က.(၅) အလုံ အဖြစ် ယနေ့တိုင် ပင်မနှစ်ထပ် အုတ်ခံပျဉ်ထောင်အိမ်ကြီး တည်ရှိဆဲဖြစ်ပါသည်။)
လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့သော်လည်း ကျွန်ပြုအခွန်စနစ်၏ အရိပ်အာဝါသအောက်မှ ယနေ့တိုင် မလွတ်မြောက်ခဲ့ပါ။ ထူးခြားသည့် ပြောင်းလဲမှုအနေဖြင့် အခွန်အရာရှိမှ အခွန်ပမာဏတွက်ချက်မှုအပေါ် ယနေ့ခေတ်တွင် အယူခံခွင့်ရှိပြီး အင်္ဂလိပ်ခေတ်က (ယခုကဲ့သို့) မရှိခဲ့ပါ။
ကိုးကား - စီရင်ထုံး Abdul Bari Chowdhury v. Commissioner of Income-tax, Burma (1931) နှင့် အခွန်ဆိုင်ရာ စီမံအုပ်ချုပ်မှုဥပဒေ ၂၀၁၉။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၁) ရက်နေ့မှစ၍ အခွန်ဆိုင်ရာ စီမံအုပ်ချုပ်မှုဥပဒေ (Tax Administration Law - TAL) ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။"
Did my grandfather's lost lawsuit actually become a Case Law?
At that time, Abdul Bari Chowdhury, the owner of the ABC Group of Companies, was operating a shipyard, shipping lines (running routes from Yangon-Ahlone to Mandalay-Sein Pan and other towns in the Ayeyarwady Region, as well as from Yangon-Ahlone [modern-day Bo Aung Kyaw Port] to India), rice mills, and coal businesses.
During the years 1929-30, the export of coal from our Kyimyindaing businesses slowed down significantly. Furthermore, due to a drastic drop in rice prices, our rice merchants faced heavy losses. To mutually protect the operational costs for the upcoming farming season, freight charges had to be issued on credit. Amidst facing the Great Depression of 1929–30 and suffering severe financial losses, it is known that a dispute arose with the Income Tax Department. The lawsuit was lost, and some ships had to be sold to settle the tax liabilities. (Tracing History: The house where Abdul Bari Chowdhury lived was nationalized during the Ne Win era. Today, the main two-story brick-foundation wooden building still stands as B.E.H.S (5) Ahlone.)
Although we gained independence, we have not fully escaped the shadow of the colonial tax system to this day. A significant change, however, is that in the modern era, taxpayers have the right to appeal the tax assessment calculated by tax officers—a right that did not exist [in the same manner] during the British colonial era.
Reference: Case Law Abdul Bari Chowdhury v. Commissioner of Income-tax, Burma (1931) and the Tax Administration Law 2019. Myanmar has practiced the Tax Administration Law (TAL) since October 1, 2019


https://www.taxtmi.com/caselaws?id=179121&fbclid=IwY2xjawPFQ65leHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEezPvlVR4MDPyiYoVBTytUEpIKDikhsHRgKevY0K_goKzyU4_6grBForhkFI4_aem_FgiLsQp4OvOxC6gLM1sphw

ပြသနာကို ကျယ်ပြန်အောင် စွဲဖြန့်လိုက်တဲ့ ဘင်္ဂါလီ ဆိုပြီး သုံးနေတဲ့ ရိုဟင်ဂျာ အရေး၊

ဘင်္ဂါလီဆိုတာ ဟိုး ကလကတ္တား မှ ယခု Bangladesh နိုင်ငံနေသူများကို အကြမ်းဖျဉ်း သက်မှတ်လို့ရပါတယ်၊ ဥပမာ မြန်မာလူမျိုး ပေါ့ Bangladesh နိုင်ငံမှာ အဓိက လူမျိုးခွဲတွေကတော့ Chakma, Marma, Mundas, Garos (Achiks), Oraons, Santhals, Mro, Manipuri, Zomi, Bihari (Stranded Pakistani) နာဂ တွေတောင် ရှိပါသေးတယ် ဒါတွေက လူမျိုးစုအသေးလေးတွေပါ Marma ကတော့ ဘုရင့်နောင်သွားတိုက်တုန်းက ပဲခူး အနွယ်တွေပါ ဒီတော့ ရိုဟင်ဂျာကို ရိုဟင်ဂျာ လို့ခေါ်သင့်ပြီး ဘင်္ဂါလီလို့ သွားခေါ်တော့ မလိုအပ်ဘဲ ပိုမိုရှုပ်တွေလာစေပြီး Bangladesh နိုင်ငံကို ဒီအရေးထဲမှာ ထဲထဲဝင်ဝင် တိုက်ခိုက်သလိုဖြစ်နေပြီး၊ ဘင်္ဂါလီလူမျိုးဟု တိုက်ရိုက်သော်လည်ကောင်း၊ သွယ်ဝိုက်၍သော်လည်ကောင်း ဆက်နွယ်သူတိုင်းကို ပူတွဲ တိုက်ခိုက် ခွဲခြားလိုက်သလိုဖြစ်စေပါတယ် ၊ တကယ်တန်းဆို ရိုဟင်ဂျာတွေ ပြောတဲ့ စကားကို ဒါကားက လူတွေ နားတောင်မလည်ပါဘူး။ ပိုလို့ဆိုးက မြန်မာပြည်မှာရှိတဲ့ မြန်မာမွတ်စလင် အချို့ကို မှတ်ပုံတင်လုပ်ရင် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် ဆိုပါက ဘင်္ဂါလီ၊ စူရတီ၊ မေမာန်၊ မဂိုလ်၊ ပထန်၊ ပါက္ကစတန်နီ စသည်ဖြင့် မပါလို့ မရပါဘူး၊ တချို့က ဘင်္ဂါလီ နွယ်ရင် ဘင်္ဂါလီ လို့ထည့်လည်း မှတ်ပုံတင်ရရင် ပြီးရော ဆိုပြီး လဝက ဘာထည့်ထည့် လက်ခံလိုက်ကြပါတယ်၊ ကျွန်တော့်သားကြီးဆိုရင် မှတ်ပုံတင်ထွက်လာတော့ လူမျိုးနေရာမှာ အဖေ ၃ မျိုး အမေ ၃ မျိုး စုစုပေါင်း ၆ မျိုးပါလာတာတွေ့ရပါတယ် ( ဗမာ၊ ရခိုင်၊ မွန် ၊ ပထန်၊ စူရတီ၊ ဘင်္ဂါလီ၊ ) ဒီတော့ ကျွန်တော့်သား နိုင်ငံကူလက်မှတ်လုပ်တော့ ဘင်္ဂါလီပါလို့ ဆိုပြီး အထူး စီစစ်ရှာ ဆိုပြီး ၃ လခန့် ကြာခဲ့ပြီး နေရင်း ထိုင်ရင်း ဒုတိယ နိုင်ငံသား သို့မဟုတ် နိုင်ငံသားအတုလိုလိုဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ဒီတော့ သူလဲ ရိုဟင်ဂျာ ဘင်္ဂါလီအရေးကို သူ့အရေးလို ဖြစ်လာရပြန်တယ်၊ အခု ကျွန်တော်တို့က ဘာတွေလဲ ဘယ်ဘက်က ပါရမှာလဲ ? ကျွန်တော်တို့ကို ဘယ်လိုသဘေားထားတာလဲ ? ကျွန်တော်တို့ က ရိုဟင်ဂျာတွေနဲ့ အတိတ်တူ၊ နမိတ်တူ၊ ကံကြမ္မာတူတွေ၊လို့ ကိုယ့်ကို ကိုယ် သက်မှတ်ရမှာလား ၊ ? သူတို့က သက်မှတ်ထားတာလား ? ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ..... (ဆက်လက်ဖေါ်ပြပါအုံးမည်)