ကျွန်တော်သိသော “ဘုံကျောင်း” လူမှုရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ထိန်းညှိပေးသော စင်တာတစ်ခု ခရစ်ယာန်ဘာသာတွင် ဝတ်ပြုရာနေရာကို Church ဟု ခေါ်ကြသည်။ အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် “ခေါ်ယူစုဝေးရာနေရာ” ဟု နားလည်နိုင်သည်။ အစ္စလာမ်ဘာသာတွင် ဗလီ သို့မဟုတ် မတ်စ်ဂျစ်ဒ် (Masjid) ကို ဝတ်ပြုဦးချရာနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ဟိန္ဒူဘာသာတွင် ဘုရားကျောင်းကို မန္ဒီရ် (Mandir – मंदिर) ဟု ခေါ်ပြီး “နတ်ဘုရားများ သီတင်းသုံးရာအိမ်” သို့မဟုတ် “စံအိမ်တော်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်ဟု လေ့လာသိရှိရသည်။ မြန်မာထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာတွင်လည်း စေတီ၊ ပုထိုး၊ ဓမ္မရုံ စသည့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများ ရှိကြသည်။ စေတီ ဆိုသည်မှာ အထူးပူဇော်ခံထိုက်သောအရာ ပုထိုး ဆိုသည်မှာ အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်၍ ဘုရားဖူးနိုင်၊ တရားထိုင်နိုင်သော လိုဏ်ဂူ သို့မဟုတ် အဆောက်အအုံပါဝင်သည့် ဘုရားတည်နေရာ ဓမ္မရုံ ဆိုသည်မှာ တရားဓမ္မနာကြားရာနှင့် ဘာသာရေး၊ လူမှုရေးကိစ္စရပ်များကို စုပေါင်းဆောင်ရွက်ရာ ခန်းမကြီး ဤနေရာတွင် ကျွန်တော် လေ့လာသိရှိထားသည့် တရုတ်လူမျိုးများ၏ “ဘုံကျောင်း” အကြောင်းကို မျှဝေလိုပါသည်။ တရုတ်လူမျိုးများ၏ ယုံကြည်မှုကို မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာတစ်ခုတည်းဟုသာ မဆိုနိုင်ပါ။ တာအ...

 Extremism Throughout world history, religious, racial, political, and economic extremism has served as a primary driver of conflict and violence. However, it is a mistake to assume that all extremists are simply unintelligent, psychologically struggling, or individuals who merely misunderstand their faith. For millennia, the generation, exploitation, and weaponization of extremist views have been systematic strategies orchestrated by politicians and economic interest groups. In the modern era, religious extremism continues to be systematically stoked and leveraged as a tool to cement political power and advance nationalist agendas. Extremist propaganda predominantly targets individuals who lack a grounded, systematic education in their own religious theology—those who are devout on the surface but possess only a superficial understanding of their faith. Because they fail to grasp the core spiritual essence and instead view the world through their own narrow biases, they easily aba...

အစွန်းရောက် ကမ္ဘာ့သမိုင်းတစ်လျှောက် ဘာသာရေး၊ လူမျိုးရေး၊ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးအစွန်းရောက်အမြင်များသည် လူသားများအကြား ပဋိပက္ခများနှင့် အကြမ်းဖက်မှုများ၏ အဓိကအကြောင်းရင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော် အစွန်းရောက်တိုင်းသည် ဉာဏ်နည်းသူများ သို့မဟုတ် ဘာသာတရားကို မှားယွင်းကိုင်တွယ်သူများချည်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရန်ခက်ခဲပေသည်။ ၎င်းတို့ကို မွေးထုတ်အသုံးချခြင်းသည် နှစ်ထောင်ချီကာလကတည်းက နိုင်ငံရေးသမားများနှင့် စီးပွားရေးအကျိုးအမြတ်ရှာသူများ စနစ်တကျ ဖန်တီးထားသော နည်းဗျူဟာတစ်ရပ်သာ ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင်လည်း နိုင်ငံရေးအာဏာ ခိုင်မာစေရန်နှင့် လူမျိုးရေးအကျိုးအမြတ်အတွက် ဘာသာရေးအစွန်းရောက်များကို လက်နက်ကိရိယာသဖွယ် စနစ်တကျ အသုံးချနေသည်ကို တွေ့မြင်နေရဆဲဖြစ်သည်။ အစွန်းရောက်ဝါဒဖြန့်မှုများသည် ဘာသာတရားကို စနစ်တကျ လေ့လာထားခြင်းမရှိဘဲ အပေါ်ယံကိုင်းရှိုင်းနေသူများကို အဓိက ပစ်မှတ်ထားလေ့ရှိသည်။ ဘာသာတရား သီအိုရီပိုင်းဆိုင်ရာ အနှစ်သာရကို မသိရှိဘဲ အတ္တကိုယ်စီဖြင့် မိမိတို့၏ အမြင်ကိုသာ အမှန်တရားဟု ယူဆကြသောအခါ ဘာသာတရား၏ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် မေတ္တာတရားများကို မေ့လျော့ကာ အစွန်းရောက်ဘဝသို့ လွယ်ကူစွာ ကျဆင်းသွားကြတော့သည်။ ထို့အပြင် ဘာ...

Any political ideology, social theory, or religion acts merely as a roadmap that shapes our human perspective on the world. By their very nature, these ideologies and faiths were established with noble intentions: to resolve societal conflicts, establish justice, and foster peaceful lives rooted in compassion. However, over time, these systems often suffer from degradation or are fundamentally misunderstood—not because of flaws within the belief systems themselves, but because of the character of those who practice them. An ideology or religion is much like a vital medicine or the very breath of life; whether it serves to embrace all of humanity or becomes a weapon that inflicts harm depends entirely on the intentions and ego of the person wielding it. When politicians, religious leaders, or zealots allow ego, greed, and a lust for power to cloud their minds, the original essence of their ideology or the sacred love of their faith is lost, replaced by authoritarianism, discrimination, ...

 "ဘာသာ၊ အယူဝါဒ " မည်သည့်နိုင်ငံရေးဝါဒ၊ လူမှုရေးသီအိုရီ သို့မဟုတ် ဘာသာတရားမဆိုသည် လူသားတို့၏ လောကအမြင်ကို ပုံဖော်ပေးသည့် လမ်းပြမြေပုံများသာ ဖြစ်သည်။ မူလဇစ်မြစ်အရ ဤဝါဒများနှင့် ဘာသာတရားများသည် လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ ပဋိပက္ခများကို ဖြေရှင်းရန်၊ တရားမျှတမှုကို တည်ဆောက်ရန်၊ ကရုဏာတရားကို အခြေခံ၍ ငြိမ်းချမ်းသော ဘဝကို ရရှိစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ကောင်းများဖြင့် တည်ရှိနေခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်လာသည့်အခါ ၎င်းတို့သည် ပျက်သုဉ်းခြင်း သို့မဟုတ် လူအများ၏ အထင်အမြင်လွဲမှားခြင်းကို ခံရသည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိလာရခြင်းမှာ ဝါဒ သို့မဟုတ် ဘာသာတရားကိုယ်တိုင်၏ ချို့ယွင်းချက်ကြောင့်မဟုတ်ဘဲ ထိုအရာများကို လက်တွေ့ကျင့်သုံးသူများ၏ စရိုက်လက္ခဏာများကြောင့်သာ ဖြစ်သည်။  ဝါဒနှင့် ဘာသာတရားဟူသည် အသက်ကယ်သည့်ဆေးဝါး သို့မဟုတ် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းနှင့် တူပြီး ၎င်းကို ကိုင်ဆောင်သူ၏ ရည်ရွယ်ချက်နှင့် အတ္တအပေါ် မူတည်၍ လူသားအားလုံးကို ချစ်ခင်ခြင်းဖြစ်နိုင်သလို လူကို ထိခိုက်စေသည့် လက်နက်လည်း ဖြစ်သွားနိုင်သည်။ နိုင်ငံရေးသမားများ၊ ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များ သို့မဟုတ် ဝါဒကို အစွန်းရောက် ကျင့်သုံးသူများ၏ စိတ်ထဲတွင် အ...

The Path to Meaningful Reform: Understanding the History of Myanmar’s Islamic Organizations The system of having three or five government-recognized Islamic religious organizations in Myanmar dates back to August 1954, under the AFPFL (Anti-Fascist People's Freedom League) government led by Prime Minister U Nu. This formal recognition was established to create an official channel for coordinating Islamic religious affairs, social welfare, and public celebrations like Eid al-Adha (Qurbani) with the state. Furthermore, it allowed the government to systematically represent the diverse theological perspectives and distinct historical backgrounds of Myanmar’s various Muslim communities, such as the Myanmar Muslims, Suratis, and Jameats. The Ma-Ah-Pha initially started as a social and nationalist association after 1989. However, if I recall correctly, during U Myint Swe’s tenure as the Chief Minister of the Yangon Region Government, it was no longer accepted under that classification. Th...

2012, Professor Mehmet 😛Gormez, the highest Muslim authority in Turkey, made an unprecedented, historical visit to  Greek Orthodox Patriarch Bartholomew I. On that day, he embraced the Patriarch and called for the reopening of the Halki seminary in the name of Islam and stated: “As the Religious Affairs Directorate, we see non-Muslim citizens living in Turkey as an integral part of this country. Regarding religious freedoms — freedom of religion, freedom to receive an education and the sacredness of places of worship — we demand for them the same rights that we demand for ourselves. We think it is a fundamental right for people from every ethnicity and religion not only in our country but also in every part of the world to practice their religion freely, educate their children in accordance with their beliefs and raise their own theologians,” Letter to Prime Minister of Turkey, Tayyip Erogan (PDF) Religious Affairs Directorate President Mehmet Gormez and Ecumenical Patriarch Barth...

ကမ္ဘာကြီး ကျန်းမာဖို့ ဘာသာပေါင်းစုံ ချစ်ကြည်ရေး အဖွဲ့တစ်ခုဖွဲ့ပြီး လှုပ်ရှားမှု့လေးလုပ်ရန် စီစဉ်နေပါတယ်... ကျွန်တော်တို့ တွေဟာ အခုဆို အင်မတန် ကျဉ်းမြောင်းတဲ့ ကမ္ဘာလေးထဲမှာ နေနေရပါတယ်.. အဲ့ဒီကမ္ဘာလေးကလည်း အားလုံး သိကြတဲ့ အတိုင်း ကျန်းမာရေး ကောင်းလှသည် မဟုတ်၊ ဒီအထဲ နယ်မြေ ဒေသ အရောင်အသွေးတွေ နဲ့ စီးပွားရေး ခွဲခြား ရန်လိုမှု့တွေကို ယုံကြည်သက်ဝင်မှု့တွေ နဲ့ ခုတုန်းလုပ် ရန်စောင် မှုတွေဖြစ်ပေါ်နေတာဟာ ကိုယ့်အိမ် မီးလောင်နေတာ တောင် ညီအကိုရင်းတွေ ရန်ဖြစ်နေတုန်းဘဲ ဆိုသလို အနိဌာရုံ အတိ ဖြစ်ပေါ်နေရတဲ့ ဒီကမ္ဘာငယ်လေးထဲမှာ ဘယ်လို ငြိမ်းချမ်းအောင် နေကြမလဲ.. ဘာသာပေါင်းစုံ ချစ်ကြည်ရေးတိုးမြှင့်နှိုင်ရုံနဲ့ ကမ္ဘာကြီးမကျန်းမာနိင်သလို၊ သဘာဝပတ်ပန်းကျင် ထိန်းသိမ်း နိုင်ရုံနဲ့လည်း ကမ္ဘာကြီး ကျန်းမာလာမည်မဟုတ်ပါ.. ကျွန်တော်တို့ ယုံကြည်သက်ဝင်မှု့တွေ အပေါ် အပြန်အလှန်လေးစားမှု့၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး နဲ့ အသိပညာ ဖလှဲရင်း ချစ်ကြည်စွာ အတူရှင်တွဲ နေထိုင် မှသာ ကျွန်ပ်တို့ ကမ္ဘာကြီး ကျန်းမာငြိမ်းချမ်း လာမယ် ဆိုတာ အခုသိ အခု လုပ်ရမည့် လုပ်ငန်းလေးတစ်ခုပါ.... ကျွန်တော်တို့ အဲ့ဒီ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ လှုပ်ရှားမှု့လေးတွေ လုပ...