တရားမျှတမှု၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ
တရားမျှတမှု (Justice) ဆိုသည်မှာ လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အသက်သွေးကြောဖြစ်သည်။ ဒဿနိကဗေဒအရ တရားမျှတမှုဆိုသည်မှာ "မှန်ကန်မှု" (Righteousness) နှင့် "ကောင်းမြတ်မှု" (Goodness) ကို အခြေခံသည်။
အရစ္စတိုတယ်၏ အယူအဆတွင် တရားမျှတမှုသည် "Harmony သဟဇာတဖြစ်ခြင် ဖြစ်သော်လည်း၊ ခေတ်သစ် အယူအဆများတွင်မူ "လူတိုင်း၏ မတူညီသော လိုအပ်ချက်များကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း" ဟူ၍ ပိုမိုနက်ရှိုင်းလာသည်။
တရားမျှတမှုသည် စာအုပ်ထဲက စည်းမျဉ်းတစ်ခုမဟုတ်ဘဲ လူသားတစ်ဦးချင်းစီ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို လေးစားခြင်းနှင့် အခွင့်အရေးများကို မျှတစွာခွဲဝေခြင်း ဖြစ်သည်။
တရားမျှတမှုကို ကြည့်သင့်သည့် ရှုထောင့် (၇) ခု
တရားမျှတမှုကို အပြည့်အဝ နားလည်ရန် အောက်ပါရှုထောင့် (၇) ခုကို ပေါင်းစပ်ကြည့်ရှုသင့်သည်။
၁။ ဒဿနိကဗေဒ (Philosophical): လူတိုင်း၏ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် အခြေခံအခွင့်အရေးအပေါ် အခြေခံသည်။
၂။ လူမှုရေးသိပ္ပံ (Sociological): လူမှုအလွှာကွဲပြားမှုများအကြား မညီမျှမှုများကို ပြုပြင်ခြင်းဖြစ်သည်။
၃။ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ (Political): အာဏာနှင့် အခွင့်အရေးကို မည်သို့မျှတစွာ ခွဲဝေပေးသည်ကို ကြည့်သည်။
၄။ ဥပဒေရေးရာ (Legal): ဥပဒေရှေ့မှောက်တွင် တန်းတူညီမျှရှိရေးနှင့် ကုစားရေးကို ဦးတည်သည်။
၅။ ဘာသာရေး (Religious): ကရုဏာ၊ မေတ္တာနှင့် ကိုယ်ချင်းစာတရားတို့ဖြင့် ဖြေရှင်းသည်။
၆။ စီးပွားရေး (Economic): အရင်းအမြစ်များကို အလိုအပ်ဆုံးသူထံ ထိရောက်စွာ ပေးအပ်ခြင်းဖြစ်သည်။
၇။ ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ (Systemic): ပြဿနာ၏ အရင်းအမြစ်ကို ဖယ်ရှားပြီး ရေရှည်တရားမျှတမှုကို တည်ဆောက်ခြင်းဖြစ်သည်။
ပထမဥပမာ - ကလေး (၃) ယောက်နှင့် ခြံစည်းရိုးကျော် ဘောလုံးပွဲ
ကလေး (၃) ယောက် အရပ်အမြင့်မတူဘဲ ဘောလုံးပွဲကြည့်ရာတွင် အားလုံးကို တူညီသောခုံပေးခြင်းသည် ညီမျှခြင်း (Equality) သာဖြစ်ပြီး၊ တစ်ဦးချင်း၏ အရပ်အမြင့်အလိုက် ခုံကို လိုအပ်သလို ဖြည့်ပေးခြင်းသည် တရားမျှတခြင်း (Equity) ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ရှုထောင့် (၇) ခုဖြင့် ကြည့်လျှင် -
ဒဿနိက: လူတိုင်း အတူတူမြင်ရစေရန် လိုအပ်ချက်ကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း။
လူမှုရေး: မွေးရာပါ ကွာခြားမှုကို ပံ့ပိုးမှုဖြင့် ဖြေရှင်းပေးခြင်း။
နိုင်ငံရေး: အခွင့်အရေးရစေရန် ပံ့ပိုးပေးရမည့် မူဝါဒအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း။
ဥပဒေ: စည်းမျဉ်းအတိုင်းမဟုတ်ဘဲ ရလဒ်အနှစ်သာရကို ကြည့်ခြင်း။
ဘာသာရေး: အရပ်မြင့်သူက ပုသူအား ကိုယ်ချင်းစာခြင်း။
စီးပွားရေး: အရင်းအမြစ် (ခုံ) ကို အကျိုးအရှိဆုံးနေရာသို့ ရွှေ့ပေးခြင်း။
ဖွဲ့စည်းပုံ: ခြံစည်းရိုးကို ဖောက်ပေးခြင်းဖြင့် နောက်ထပ်ခုံထုတ်စရာမလိုအောင် လုပ်ပေးခြင်း။
ဒုတိယဥပမာ - မဒိန်းမှုနှင့် ကုစားခြင်းဆိုင်ရာ တရားမျှတမှု
မဒိန်းမှုတစ်ခုတွင် ထောင်ဒဏ် (၃) နှစ် ချမှတ်ရုံဖြင့် တရားမျှတမှု မပြည့်စုံပါ။ အပြစ်ပေးခြင်း (Punitive) အပြင် ကုစားခြင်း (Restorative) ပါ ပါဝင်ရမည်။
ဒဿနိက: နစ်နာသူ၏ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို ပြန်လည်အသိအမှတ်ပြုခြင်း။
လူမှုရေး: နစ်နာသူကို အပြစ်တင်သည့် ယဉ်ကျေးမှုကို ဖယ်ရှားပြီး ပတ်ဝန်းကျင်မှ ပြန်လည်လက်ခံခြင်း။
နိုင်ငံရေး: နစ်နာသူကို ကာကွယ်ပေးသည့် အထူးဥပဒေနှင့် မူဝါဒများ ချမှတ်ခြင်း။
ဥပဒေ: ကျူးလွန်သူကို ပြစ်ဒဏ်ချသလို နစ်နာသူအတွက် နစ်နာကြေးနှင့် ကုသစရိတ်ပေးစေရန် စီရင်ခြင်း။
ဘာသာရေး: နစ်နာသူ၏ စိတ်ဒဏ်ရာကို ကုစားပေးပြီး ဝိညာဉ်ရေးရာ ငြိမ်းချမ်းမှုရအောင် ပံ့ပိုးခြင်း။
စီးပွားရေး: နစ်နာသူ၏ ပညာရေးနှင့် အနာဂတ်အတွက် အစိုးရမှ ရန်ပုံငွေဖြင့် ပံ့ပိုးပေးခြင်း။
ဖွဲ့စည်းပုံ: အကြမ်းဖက်မှု ဖြစ်စေသည့် အရင်းအမြစ် (အယူအဆလွဲများ) ကို ပညာရေးစနစ်ဖြင့် အမြစ်မှ ပြုပြင်ခြင်း။
တရားမျှတမှုသည် ပြစ်ဒဏ်တစ်ခုတည်းဖြင့် မပြီးဆုံးပါ။ ၎င်းသည် လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ လိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းပေးခြင်းနှင့် မမျှတသော စနစ်များကို ပြုပြင်ခြင်းဟူသော ခြေထောက်နှစ်ချောင်းဖြင့် ရပ်တည်မှသာ စစ်မှန်သော တရားမျှတမှု ပေါ်ပေါက်လာမည် ဖြစ်သည်။
ကျွန်တော့အမြင်ကတော့ တရားမျှတမှုအတွက် တရားသေအမှန်တရားမရှိပါဘူး ။
No comments:
Post a Comment