မြောက်ဦးသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်လာခဲ့သော အိန္ဒိယမင်းသား

 ၆ မေ ၁၆၅၈ – ၁၆၉၂

မြောက်ဦးသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်လာခဲ့သော အိန္ဒိယမင်းသား

၁၇ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် မဂိုအင်ပါယာသည် အိန္ဒိယကျွန်းဆွယ်၏ အကြီးမားဆုံး အာဏာရှိသည့် နိုင်ငံတော်တစ်ခု ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ထိုအင်ပါယာ၏ ထင်ရှားသော မင်းသားတစ်ပါးမှာ မဂိုဧကရာဇ် ရှားဂျဟန်၏ ဒုတိယသား ရှားရှူးဂျား (Shah Shuja) ဖြစ်သည်။ သူသည် ဘင်္ဂလားနှင့် သြရိဿဒေသတို့၏ ဘုရင်ခံအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး ဒက္ကားကို နေရာထိုင်ရာအဖြစ်ထားကာ အရှေ့အိန္ဒိယဒေသကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။wikipedia+1

၁၆၅၇ ခုနှစ်တွင် ရှားဂျဟန် နာမကျန်းဖြစ်ပြီးနောက် သားတော်များအကြား ထီးနန်းလုယက်မှု ဖြစ်ပွားလာသည်။ နောက်ဆုံးတွင် အော်ရန်ဇက်က အနိုင်ရကာ အာဏာရယူခဲ့သည်။ ရှားရှူးဂျားသည်လည်း အရေးနိမ့်လာသဖြင့် အရှေ့ဘက်သို့ ထွက်ပြေးရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ၁၆၅၈ ခုနှစ် မေ ၆ ရက်နေ့တွင် သူသည် ဒက္ကားမှ ရခိုင်သို့ ထွက်ခွာလာပြီး ၁၆၆၀ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၂၆ ရက်တွင် မြောက်ဦးသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။wikipedia+1

ထိုအချိန်က မြောက်ဦးကို စန္ဒသုဓမ္မ (Sanda Thudhamma) က အုပ်ချုပ်နေခဲ့သည်။ ရခိုင်နိုင်ငံသည် ဘင်္ဂလားနှင့် နယ်ချင်းထိစပ်နေသဖြင့် မဂိုများနှင့် ရခိုင်များအကြား ဆက်ဆံရေးလည်း ရှိနေခဲ့သည်။ စန္ဒသုဓမ္မက ရှားရှူးဂျားနှင့် သူ၏မိသားစုကို ခိုလှုံခွင့်ပေးခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ရှားရှူးဂျား၏ ရွှေငွေရတနာများကို သိမ်းယူခဲ့ရာ အခြေအနေတင်းမာလာသည်။wikipedia+1

အချို့မှတ်တမ်းများအရ ရှားရှူးဂျားနှင့် သူ့နောက်လိုက်အဖွဲ့အချို့က မြောက်ဦးတွင် အာဏာလှုပ်ရှားရန် ကြံစည်ခဲ့သော်လည်း အောင်မြင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ သူ၏နောက်ဆုံးဘဝအကြောင်းမှာ မတူညီသော အစီရင်ခံချက်များ ရှိသော်လည်း ၁၆၆၁ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် မြောက်ဦး၌ သေဆုံးခဲ့သည်ဟု အများဆုံးလက်ခံထားကြသည်။wikipedia+1

ရှားရှူးဂျား၏ နောက်လိုက်များထဲမှ အချို့ကို ရခိုင်ဘုရင်က ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားပြီး လေးသည်တော်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထိုသူတို့၏ ဆက်နွယ်သူများကို နောက်ပိုင်းတွင် ကမန် ဟု သိလာကြသည်။ “Kaman” ဆိုသည့်စကားလုံးမှာ ပါရှားဘာသာမှ ဆင်းသက်လာပြီး “လေး” ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။wikipedia+2

၁၆၆၅–၁၆၆၆ ခုနှစ်များတွင် မဂိုတို့က ရခိုင်ထိန်းချုပ်ထားသော စစ်တကောင်း (Chittagong) ကို ပြန်လည်သိမ်းယူခဲ့သည်။ ဤစစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုကို ရှာစ္စတာခန် (Shaista Khan) ဦးဆောင်ပြီး မဂိုရေတပ်နှင့် မြေပြင်တပ်များ ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ စစ်တကောင်းကျဆုံးသွားခြင်းနှင့်အတူ ရခိုင်တို့၏ ဘင်္ဂလားကမ်းရိုးတန်းပေါ် ထိန်းချုပ်မှုလည်း အဆုံးသတ်သွားသည်။wikipedia+2

ထို့နောက် မြောက်ဦးနိုင်ငံတော်၏ အင်အားသည် တဖြည်းဖြည်း ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ ၁၇၈၅ ခုနှစ်တွင် ကုန်းဘောင်မြန်မာတို့က ရခိုင်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် မြောက်ဦးဘုရင့်နိုင်ငံတော်၏ သမိုင်းကလည်း အဆုံးသတ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။