ပြင်ချိန်လွန် ဒီဂျစ်တယ်ဂေဟစနစ်

 

တကယ်တော့ ဒါဟာ အချိန်ဆွဲပြီး စဉ်းစားနေရမယ့် အဆင့်မဟုတ်တော့ဘဲ ပြင်ဖို့ အချိန်တောင် လွန်နေပြီဖြစ်တဲ့ "ပြင်ချိန်လွန် ဒီဂျစ်တယ်ဂေဟစနစ်" ကြီးတစ်ခုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရှိတဲ့ စာတိုက်၊ ပို့ဆောင်ရေး၊ ဆက်သွယ်ရေးနဲ့ ငွေကြေးကွန်ရက်တွေကို ကြည့်လိုက်ရင် တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ဆက်စပ်မှုမရှိဘဲ သီးခြားစီ ဖြစ်နေတာဟာ အစိုးရယန္တရား နှောင့်နှေးကြန့်ကြာရခြင်းရဲ့ အဓိက အသက်သွေးကြော ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါကို ငွေအမြောက်အမြား အကုန်အကျခံပြီး အဆောက်အအုံသစ်တွေ လျှောက်ဆောက်နေမည့်အစား ရှိပြီးသား အရင်းအမြစ်တွေကို အစ၊ အလယ်၊ အဆုံး တစ်ဆက်တည်းဖြစ်တဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ်ကွင်းဆက်တစ်ခုအဖြစ် စနစ်တကျ ချိတ်ဆက်ပစ်လိုက်ဖို့ လိုအပ်နေပါပြီ။ လူသားချင်း ထိတွေ့ဆက်ဆံရမှုကို အနည်းဆုံးအဆင့်အထိ လျှော့ချပြီး စနစ်ကြီးတစ်ခုလုံးကို အလိုအလျောက် မောင်းနှင်ပေးမယ့် နိုင်ငံတော်အဆင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု ဗျူဟာ ၁၅ ချက်ကို စနစ်တကျ အချိတ်အဆက်မိမိ ဖော်ထုတ် တင်ပြပေးချင်ပါတယ်ဗျာ။

ဒီဂေဟစနစ်ကြီးရဲ့ အစပိုင်းမှာတော့ ဒေတာအခြေခံအဆောက်အအုံကို ပိုက်ဆံမကုန်ဘဲ တည်ဆောက်ခြင်းကနေ စရပါမယ်။ ကျွန်တော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လက်ရှိ သုံးစွဲနေတဲ့ မြို့နယ်အဆင့် စာတိုက်ကုဒ် ၅ လုံးရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ ရပ်ကွက်နဲ့ လမ်းကို တိကျစွာ ကိုယ်စားပြုမည့် ဂဏန်း ၄ လုံး (ဥပမာ- အလုံမြို့နယ်အတွက် ၁၁၁၂၁-၀၄၀၂) ကို အခမဲ့ ထပ်မံတိုးချဲ့ သတ်မှတ်ပေးလိုက်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီတိုးချဲ့ကုဒ်တွေကို သတ်မှတ်တဲ့အခါ မြေပြင်မှာ စာတိုက်သမား ဒါမှမဟုတ် Delivery သမား တကယ် သွားလာရမယ့် လမ်းကြောင်းအစီအစဉ် (Carrier Route Sequence) အတိုင်း နံပါတ်စဉ်တွေကို ဂဏန်းငယ်ရာမှ ကြီးရာသို့ စနစ်တကျ ဒီဇိုင်းထုတ်ပေးရပါမယ်။ ဒါမှ ပစ္စည်းပို့သမားဟာ လမ်းကြောင်းနောက်ပြန်လှည့်စရာမလိုဘဲ တောက်လျှောက် ရှေ့တိုးပြီး ပို့ဆောင်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပြီးနောက် အစိုးရရုံးတွေနဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအားလုံးရဲ့ တည်နေရာကို ၎င်းတိုးချဲ့ Post Code နဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး တရားဝင် Digital Address Profile အဖြစ် အွန်လိုင်းပေါ်မှာ မှတ်ပုံတင်စေရပါမယ်။ ထိုသို့ ထွက်ပေါ်လာတဲ့ လိပ်စာ Database အချက်အလက်အားလုံးကို ပုဂ္ဂလိက E-commerce App တွေနဲ့ Google Maps ကဲ့သို့ မြေပုံစနစ်တွေက အခမဲ့ လာရောက်ချိတ်ဆက် အသုံးပြုနိုင်အောင် ပွင့်လင်းမြင်သာတဲ့ Open API စနစ်အဖြစ် ချပြပေးလိုက်ရုံနဲ့ နိုင်ငံတော်အဆင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်အခြေခံအုတ်မြစ်ဟာ ချက်ချင်း အခမဲ့ အသက်ဝင်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒစ်ဂျစ်တယ်အုတ်မြစ် အားကောင်းသွားပြီဆိုရင်တော့ ဂေဟစနစ်ရဲ့ အလယ်ပိုင်းဖြစ်တဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနဲ့ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး ကွန်ရက်ကို အရှိန်မြှင့် ချိတ်ဆက်ရပါမယ်။ ကျွန်တော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာနဲ့ အသုံးပြုမှုနည်းပြီး လေလွင့်နေတဲ့ အစိုးရစာတိုက်ရုံး အဆောက်အအုံတွေကို ပုဂ္ဂလိက အမြန်ချောပို့လုပ်ငန်းတွေ လာရောက်ငှားရမ်း အသုံးပြုနိုင်မည့် ပူးတွဲပစ္စည်းစုရပ် (Shared Hubs) များအဖြစ် ပြောင်းလဲပစ်ရပါမယ်။ တစ်ပြိုင်နက်တည်းမှာပဲ အစိုးရပိုင် ရထား၊ ကုန်တင်ကားတွေနဲ့ ပုဂ္ဂလိက ပို့ဆောင်ရေးယာဉ်တွေမှာ လွတ်နေတဲ့ ကုန်တင်ခန်းနေရာလွတ်တွေကိုပါ စာတိုက်ပစ္စည်းတွေ သယ်ယူဖို့အတွက် အပြန်အလှန် ပူးပေါင်းအသုံးပြုစေတဲ့ (Logistics Pooling) စနစ်ကို ကျင့်သုံးရပါမယ်။ မီးရထားနဲ့ ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေးရဲ့ ယာဉ်ထွက်ခွာမည့် အချိန်ဇယားတွေကိုလည်း ကမ္ဘာသုံးစံနှုန်းဖြစ်တဲ့ GTFS Data အဖြစ် အွန်လိုင်းပေါ်မှာ အခမဲ့ ချပြပေးခြင်းဖြင့် ခရီးစဉ်လမ်းကြောင်းတွေကို စက်မှုစနစ်နဲ့ ကြိုတင်တွက်ချက်နိုင်အောင် ဖန်တီးပေးရပါမယ်။ အများပြည်သူ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ် (YBS၊ ရထား၊ အဝေးပြေး) အားလုံးမှာလည်း Smart Card သို့မဟုတ် ဖုန်း App တစ်ကတ်တည်းစနစ်ကို ကျင့်သုံးပြီး ယာဉ်စီးခ ကောက်ခံမှုအားလုံးကို လူသားနဲ့ မထိတွေ့စေဘဲ ဗဟိုစာရင်းဇယား (Digital Ledger) ထဲသို့ တိုက်ရိုက် စီးဝင်စေရပါမယ်။ ဤကွန်ရက်များမှတစ်ဆင့် နယ်ဒေသများရှိ စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များကိုပါ တိုးချဲ့ Post Code စနစ်သုံးပြီး အွန်လိုင်းစျေးကွက် (B2B Agro-Logistics) နဲ့ တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်ပေးလိုက်ရင် ကြားလူများကြောင့် အချိန်ကြန့်ကြာခြင်းနှင့် စရိတ်ကြီးမားခြင်း ပြဿနာများကို ဗဟိုမှ တိုက်ရိုက် ထိန်းချုပ်ပေးနိုင်မည် ဖြစ်ပါတယ်။

ဂေဟစနစ်ကြီးတစ်ခုလုံး လျင်မြန်ချောမွေ့စွာ လည်ပတ်နိုင်ဖို့အတွက် အဆုံးပိုင်းမှာတော့ ဘဏ္ဍာရေးနဲ့ အစိုးရဝန်ဆောင်မှုတွေကို အလိုအလျောက်စနစ် (Automation) သို့ ရာနှုန်းပြည့် ကူးပြောင်းရပါမယ်။ သမိုင်းဟောင်းဖြစ်တဲ့ စာတိုက်ငွေစုဘဏ်ကို စာအုပ်အနီလေးတွေနဲ့ လက်နဲ့ရေးမည့်အစား ရိုးရှင်းတဲ့ ဖုန်းအခြေပြု စာတိုက်ငွေစုအကောင့် (Digital Postal Wallet) အဖြစ် ပြောင်းလဲပစ်ရပါမယ်။ ဗဟိုဘဏ်အနေနဲ့လည်း KPay, Wave Money, AYAPay စတဲ့ မိုဘိုင်းပိုက်ဆံအိတ်များအချင်းချင်း တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အပြန်အလှန် လွတ်လပ်စွာ ငွေလွှဲပြောင်းနိုင်မည့် (Interoperability) ဥပဒေစည်းမျဉ်းကို ပြတ်သားစွာ ပြဋ္ဌာန်းပြီး စောင့်ကြည့်ကွန်ရက်အောက်သို့ သွတ်သွင်းရပါမယ်။ အစိုးရဌာနအသီးသီးရဲ့ အခွန်နဲ့ ဝန်ဆောင်ခ ကောက်ခံမှုအားလုံးကို နိုင်ငံတော်အဆင့် သတ်မှတ်ထားတဲ့ Universal QR Code စနစ်တစ်ခုတည်းကိုသာ သုံးစွဲစေပြီး ပြည်သူက Scan ဖတ်ရုံနဲ့ ဘဏ္ဍာငွေထဲသို့ တိုက်ရိုက် စီးဝင်စေရပါမယ်။ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်၊ ကားလိုင်စင်၊ မှတ်ပုံတင် စတဲ့ အစိုးရစာရွက်စာတမ်းတွေကိုလည်း လူကိုယ်တိုင် သွားရောက်ထုတ်ယူစရာမလိုဘဲ တိုးချဲ့စာတိုက်ကုဒ်စနစ်နဲ့ အိမ်တိုင်ရာရောက် စာတိုက်မှတစ်ဆင့်သာ မဖြစ်မနေ ပို့ဆောင်စေရပါမယ်။ ဤစနစ်များအားလုံး ချောမွေ့စွာ လည်ပတ်နိုင်ရန် လိုအပ်တဲ့ အင်တာနက်ကွန်ရက်ကို အစိုးရက ရှိပြီးသား လှိုင်းနှုန်းများ ပြန်လည်ခွဲဝေခြင်း (Spectrum Refarming) နည်းလမ်းဖြင့် နိုင်ငံအနှံ့ အခမဲ့ အရှိန်မြှင့်ပေးရပါမယ်။ နောက်ဆုံးအဆင့်အနေနဲ့ ဝန်ကြီးဌာနအားလုံးရဲ့ ဝန်ဆောင်မှုတွေကို ဝဘ်ဆိုက်တစ်ခုတည်း၊ Portal တစ်ခုတည်းအောက်မှာ စုစည်းပေးလိုက်တဲ့ အွန်လိုင်းအခြေပြု Single Window စနစ်ကို ကျင့်သုံးရပါမယ်။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ပြောရရင်တော့ ဒီ "ပြင်ချိန်လွန် ဒီဂျစ်တယ်ဂေဟစနစ်" ဟာ အစပိုင်းဖြစ်တဲ့ Post Code ကနေ အလယ်ပိုင်းဖြစ်တဲ့ ပို့ဆောင်ရေး၊ ထိုမှတစ်ဆင့် အဆုံးပိုင်းဖြစ်တဲ့ Universal QR နဲ့ အွန်လိုင်းဝန်ဆောင်မှုအထိ ကွင်းဆက်ပတ်သက်နေတဲ့ ယန္တရားကြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူသားချင်း တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ပြီး လုပ်ကိုင်ရတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို အွန်လိုင်းစနစ်နဲ့ လုံးဝ အစားထိုး ဖြတ်တောက်လိုက်တာကြောင့် စနစ်တွင်းက လေလွင့်မှုအားလုံးကို အလိုအလျောက် ပိတ်ဆို့ပြီးသား ဖြစ်သွားစေမည့်အပြင်၊ အစိုးရယန္တရားကြီးတစ်ခုလုံးကိုလည်း အချိန်နဲ့တပြေးညီ အလွန်လျင်မြန်သွက်လက်လာစေမည့် နိုင်ငံတော်အဆင့် တစ်ခုတည်းသော ရေရှည်ဗျူဟာကြီး ဖြစ်ပါတယ်ဗျာ။