အောက်တိုဘာ ၇, ၂၀၂၃

ကျွန်တော်နှင့် အတူယခု စာဖတ်သူများလည် အစ္စေရး ဂါဇာသတင်းကြာလိုက်ရပါက ဘယ်သူမှန်သည်မှားသည် မသိပေမဲ့ ငြိမ်ချမ်းစေလိုသည်မှာ အတူတူပင်ဖြစ်ပေမည်။ ၄င်းဒေသမှ အစ္စရေး ပါလက်စတိုင်းတို့ အတွက် အာမခံချက်ရှိသော၊ နှစ်ဖက် သဘောတူးနိင်သည့် ညီညွတ်မျှတသား၊ ငြိမ်ချမ်းရေး ရရှိပါစေကြောင်း မေတ္တာစိတ်ဖြင့်ဆုတောင်းပေးကြရအောင်၊ အာမိန်

ယခုလူအများစုပြောနေသည် 

အောက်တိုပါဘာ ၇ အကြမ်းဖတ်မှု ကိုအခြေခံ လိုက်တာ ယနေ့ အစ္စရေးရဲ့ ခေါင်စဥ်မျိုးစုံတပ် ဒေသတွင်းနိုင်ငံတစ်နိင်လဲမဟုတ် နှစ်နိင်ငံလဲမဟုတ် ယနေ့သတင်း ဖတ်ရင်း ဆီရီယားသမ္မတ ရုံးနှင့် အတော်များများ လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုပြုတယ်ဆိုတော့ ယခုလို အချက်အလက်များရှာတွေ့လေ့လာရပါသည်။ 

⚖️ ၁။ အောက်တိုဘာ ၇, ၂၀၂၃ မတိုင်မှီ ၆ လအတွင်း ဂဇာရှိ သေဆုံးမှု ဂဏန်းများ

The Lancet မှ ထုတ်ဝေသော သုတေသနတစ်ခုတွင် အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ မှ ဇွန် ၂၀၂၄ အထိ သေဆုံးမှု ၆၄,၂၆၀ ကျော်ရှိပြီး ၂၀၂၄ အောက်တိုဘာလအထိ ၇၀,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းထားသည်။ ဒါပေမယ့် အောက်တိုဘာ ၇ ဖြစ်ရပ်မတိုင်ခင် ၆ လ (ဧပြီ – စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃) အတွင်းကိုသာ အာရုံစိုက်ပါက –

Washington Institute မှ အချက်အလက်များအရ နေ့စဉ်ပျမ်းမျှ သေဆုံးသူဦးရေသည် ၆၀–၈၀ ယောက် ခန့်ရှိသည်။

၆ လပတ်လုံးတွင် ပျမ်းမျှ လစဉ် ၁,၈၀၀–၂,၄၀၀ ကျော် သေဆုံးပြီး ၆ လပေါင်း ၁၀,၈၀၀–၁၄,၄၀၀ ခန့် သေဆုံးမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။

မတ်လ ၂၀၂၃ နောက်ပိုင်း စစ်ရေးအပြင်းအထန်မဟုတ်သော်လည်း၊ နေ့စဉ်ပျမ်းမျှ ၂၀၀–၂၅၀ ယောက် သေဆုံးနေဆဲဖြစ်သည်။

---

၂။ သေဆုံးမှုတွေအပေါ် လျှို့ဝှက်ထားသည့် အကျိုးဆက်များ

🏠 အများစုသည် အရပ်သားများ

ဂဇာစစ်ပွဲတွင် သေဆုံးသူ ၈၀% ကျော် သည် အရပ်သားများဖြစ်သည်။

အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ အစောပိုင်းတွင်သာ ၂၅ ရက်အတွင်း ၅,၀၀၀ ကျော် အရပ်သားများ သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ ထဲတွင် ၁,၉၀၀ ကလေးများ ပါဝင်သည်။

🥖 လူသားရေး အကူအညီကိုပင် တိုက်ခိုက်ခြင်း

အကူအညီ စင်တာများနှင့် မော်တော်ယာဉ်列များကိုပင် တိုက်ခိုက်ပြီး ၅၀၀ ကျော်သေဆုံး ခဲ့သည်။ အကူအညီရရန် လိုက်လံသူများသည် မီးခိုးလေယာဉ်များကြားသို့ ဝင်ရောက်ရခြင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။

🩺 မမြင်သာသော သေဆုံးမှုများ

တရားဝင် သေဆုံးမှုအရေအတွက်တွင် အစာအာဟာရ ချို့တဲ့မှု၊ ရောဂါဖြင့် သေဆုံးခြင်းများ မပါဝင်သေးပါ။ ၆ လအတွင်း ၆၂,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးမှုများ အစာအာဟာရချို့တဲ့မှုကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။

🪖 ဒေသခံပြည်သူမျာပေါင်းစည်းမှု

အရပ်သား သေဆုံးမှုများသည် ဒေသတွင်း အစ္စလာမ် ဘာသာတူ.အဖွဲ့အစည်များမှ  ဟာမစ်များအား အကူအညီပေးအောင် တွန်းအား ဖြစ်သည့်အပြင် နိုင်ငံတကာတွင်လည်း အစွန်းရောက် အဖွဲ့များအတွက် လူစုဆောင်းမှုကို မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်။

🔫 အနောက်တိုင်းလက်နက်ထောက်ပံ့မှု

နိုင်ငံတကာ အရေးကြီးသတင်းစာများက အနောက်တိုင်းထုတ် လက်နက်အစိတ်အပိုင်းများကို အစ္စရေးအနေဖြင့် အသုံးချကာ အရပ်သားများကို သေဆုံးစေခဲ့သည်ဟု ဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။

📊 အကျဉ်းချုပ် ဇယား

ကာလ နေ့စဉ်ပျမ်းမျှ သေဆုံးသူ ၆ လပေါင်း စုစုပေါင်း အရပ်သား/လျှို့ဝှက်သေဆုံးမှုများ

Pre‑Oct 7 2023 (Apr–Sep) ~၆၀–၈၀ ~၁၀,၈၀၀–၁၄,၄၀၀ ~၈၀% အရပ်သား၊ အခြေခံအဆောက်အဦး ဖျက်စီးမှုများ

Oct 2023 Initial Surge ~၂၀၀–၃၀၀ — >၅,၀၀၀ အရပ်သား (၂၅ ရက်အတွင်း)

Indirect Deaths (Apr–Sep) — ~၁၀,၀၀၀–၂၀,၀၀၀+ အစာချို့မှု၊ ရောဂါဖြင့် များစွာသေဆုံး

✅ နိဂုံးချုပ်

အောက်တိုဘာ ၇, ၂၀၂၃ ဖြစ်ရပ်မတိုင်ခင် ၆ လတွင် လစဉ်ပျမ်းမျှ သေဆုံးမှု ၁၀,၀၀၀ ကျော် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး အရပ်သားများနှင့် ကလေးများ အများစု ဖြစ်သည်။

လူသားရေး ကူညီမှုကိုပင် တိုက်ခိုက်မှု၊ အခြေခံအဆောက်အဦး ဖျက်စီးမှုများသည် လျှို့ဝှက်ထားသည့် သေဆုံးမှုများကို ဖွင့်ပြခဲ့သည်။

ဤအခြေအနေများသည် Hamas ၏ အောက်တိုဘာ ၇ တိုက်ခိုက်မှု၏ နောက်ကွယ်တွင် မှ ခံစား နာကြီး လက်စားခြေလိုမှုများကို လှုံ့ဆော်ပေးခဲ့သည်။

-

ကျွန်တော် စိတ်ပူမိပြီး အစ္စရေးနိုင်ငံ လက်ရှိအာဏာယူထားသူများကို မေးချင်တာက "အခြေအနေမှန်ကို လျစ်လျူရှု၊ လိုရာဆွဲပြော၊ ခေါင်းစဉ်အကြောင်းမျိုးစုံပြပြီး ထိုဒေသနေ လူအားလုံးကို စိစိညက်ညက် သတ်လိုက်ရင်တောင် သင်တို့ အနာဂတ်အတွက် အာမခံချက်ရှိတဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးရမည့်လမ်း ဖြစ်ပါ့မလား" ဆိုတာပါပဲ။

ယခုရက်ပိုင်း လေ့လာမိသလောက် အစ္စရေးနဲ့ အနာဂတ်ငြိမ်းချမ်းရေးကို အစ္စရေးအစိုးရကသာ ဆုံးဖြတ်လို့ရမည့် အခြေအနေပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပြဿနာမီးစမွှေးခဲ့တာက ဗြိတိန်နဲ့ ပြင်သစ်ဖြစ်ပြီး၊ ဒီတော့ လက်ပြန်ထိမှာစိုးလို့ လက်ရှောင်နေကြပါတယ်။ ဥရောပနိုင်ငံတွေက ဂျူးအကြောင်းကို ဂျူးတွေနားလည်သလို၊ ဂျူးတွေကလည်း သူတို့ကို အပေါ်ယံပဲ ဆက်ဆံတယ်ဆိုတာ သိကြပါတယ်။

အမေရိကန်မှာတော့ စည်းလုံးတဲ့ ဂျူးအမျိုးသားရေးဝါဒရှိပြီး အမေริကန်နိုင်ငံသားခံယူထားတဲ့ ဂျူးအစုအဝေးကြီးက မီဒီယာ၊ အာမခံလုပ်ငန်းနဲ့ နိုင်ငံရေးပါတီကြီးနှစ်ခုအတွင်း ထဲလူခွဲဝင်သလို နေရာယူထားပါတယ်။ ဒါကြောင့် အခြေအနေအရပ်ရပ်ကို ထိုနှစ်ပါတီထက်ပင် သူတို့က ပိုမိုသိရှိနေတဲ့ အခြေအနေမှာ နှစ်ရှည်လများ စနစ်တကျ သူတို့ရဲ့ စီးပွားရေးအခွင့်ထူးတွေ ရရှိအောင် ဥပဒေတွေကို စနစ်တကျ လစ်ဟာအားနည်းအောင် လုပ်ယူခဲ့ပြီး တစတစ ချုပ်ကိုင်လာခဲ့ပါတယ်။

ယခုအခါ US နိုင်ငံရေးလောကမှာ အစ္စရေးကို မကောင်းပြောရင် နိုင်ငံရေးလောကကနေ လွင့်သွားနိုင်ရုံတင်မက အဖြစ်ဆိုးတွေနဲ့ပါ ကြုံနိုင်တဲ့အခြေအနေ ဖြစ်နေပါတယ်။ ပြည်သူတွေဘက်က ဘာမှလုပ်လို့မရပါဘူး။ အမေရိကန်ဒီမိုကရေစီဟာ အစ္စရေးရဲ့ ပင့်ကူအိမ်ထဲမှာ မိနေတာလားဆိုတဲ့ အခြေအနေကို လူငယ်မျိုးဆက်သစ်တွေက စတင်မေးခွန်းထုတ်ပြီး ပြောင်းလဲဖို့ ကြိုးစားနေကြပါတယ်။ ဥပမာအနေနဲ့ ရွေးကောက်ခံအမတ်များ အစ္စရေးထောက်ပံ့ငွေမယူဘဲ မဲဆွယ်ပွဲတွေမှာ ပြည်သူတွေရဲ့ ထောက်ပံ့ငွေ (ဥပမာ- ၅၀ ဒေါ်လာအောက် အွန်လိုင်းအလှူငွေ) ကိုသာ သုံးစွဲခွင့်ရှိအောင် ပြည်နယ်အချို့မှာ စမ်းသပ်လုပ်ဆောင်နေကြပါတယ်။ ဒီနည်းလမ်းက အစ္စရေးအပေါ် သစ္စာခံရမှုကို လျော့ကျစေနိုင်မလားဆိုတာ စောင့်ကြည့်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။